Op woensdag 9 september 2026 is het openbaar vervoer in Nederland grotendeels tot stilstand gekomen door een landelijke staking. Medewerkers van diverse vervoersbedrijven hebben hun werkzaamheden voor vierentwintig uur neergelegd.
Daardoor rijden vrijwel alle treinen, bussen, trams en metro’s niet. Ook reizigers die normaal de pont gebruiken, kunnen op sommige plaatsen hinder ondervinden.
Staking treft forensen en scholieren
De staking heeft een aanzienlijke impact op mensen die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer om naar werk, school of afspraken te gaan. Veel reizigers moeten hierdoor noodgedwongen op zoek naar alternatieven.
Voor wie gewoonlijk met de trein reist, betekent dit niet alleen vertraging, maar mogelijk ook extra kosten. De Nederlandse Spoorwegen (NS) biedt onder bepaalde voorwaarden compensatie aan, en de bijbehorende regeling is recent gewijzigd.
Achtergrond van de staking
De landelijke staking wordt georganiseerd door de vakbonden FNV en CNV. Zij protesteren tegen plannen van het kabinet, met name vanwege zorgen over bezuinigingen op de sociale zekerheid.
De bonden wijzen op het belang van voldoende bescherming voor mensen die werkloos, ziek of arbeidsongeschikt raken. Volgens de vakbonden moeten deze voorzieningen op peil blijven.
Om die reden hebben medewerkers in het openbaar vervoer besloten hun werk voor één dag neer te leggen. De actie duurt van middernacht tot middernacht, zo geeft CNV aan. Het protest richt zich nadrukkelijk niet tegen de vervoersbedrijven zelf, maar is gericht op het regeringsbeleid.
Grote verstoringen in het openbaar vervoer
De gevolgen van de staking zijn in vrijwel het hele land merkbaar. Treinen, bussen, trams en metro’s rijden voor een groot deel niet. Voor bepaalde essentiële verbindingen zijn echter uitzonderingen gemaakt. Zo blijft er bijvoorbeeld een beperkte treinverbinding richting Schiphol in stand.
Voor reizigers is vooraf plannen daardoor van groot belang. Wie ondanks de staking de deur uit moet, moet rekening houden met aanzienlijke extra reistijd. Het gebruik van een auto, fiets of het meerijden met anderen kan soms de enige praktische oplossing zijn op deze stakingsdag.
Compensatie bij vertraging: Geld Terug bij Vertraging
Reizigers die door de staking vertraging oplopen, kunnen bij NS een beroep doen op de regeling ‘Geld Terug bij Vertraging’. Deze regeling is ook van toepassing op dagen waarop het personeel staakt.
Afhankelijk van de duur van de vertraging en het soort vervoersbewijs kan een deel van de betaalde ritprijs worden terugbetaald. Hoe groter de vertraging, des te hoger de mogelijke compensatie, binnen de normale voorwaarden van de regeling.
Voorwaarden voor het aanvragen van compensatie
Het is belangrijk dat reizigers in principe hebben ingecheckt. Hoewel dat vandaag lastig kan zijn vanwege het uitvallen van treinen, gebruikt NS de check-in als bewijs dat iemand daadwerkelijk van plan was te reizen.
De aanvraag voor compensatie hoeft niet direct op het station te worden geregeld; dit kan achteraf via het online formulier van NS. Het wordt aangeraden zoveel mogelijk gegevens over de reis en het vervoersbewijs te bewaren.
Vergoeding voor alternatief vervoer afgeschaft
Tot voor kort konden reizigers bij stakingen nog maximaal 25 euro per persoon per dag terugkrijgen voor alternatief vervoer, zoals een taxi, als de trein niet reed. Sinds 4 september 2026 bestaat deze vergoeding niet meer. NS heeft de algemene vervoersvoorwaarden aangepast, en bij stakingen geldt nu uitsluitend nog de regeling ‘Geld Terug bij Vertraging’.
Volgens NS was de oude regeling voor alternatief vervoer lastig uit te voeren. Het bleek ingewikkeld om te controleren of aanvragen terecht waren, en de verwerking ervan vergde veel tijd en geld. Daarom heeft NS besloten de procedure te vereenvoudigen.
Dat betekent dat kosten voor bijvoorbeeld taxiritten op de stakingsdag niet meer automatisch door NS vergoed worden. Wie zelf alternatief vervoer regelt, draagt daar nu zelf de kosten voor; alleen bij vertraging is nog compensatie mogelijk.
Hoe vraag je geld terug bij vertraging?
Bij vertraging door de staking kan er een aanvraag voor compensatie worden ingediend via de regeling ‘Geld Terug bij Vertraging’. De reiziger geeft hierbij aan welke reis hij of zij wilde maken en hoeveel vertraging er is opgelopen. NS controleert vervolgens of er recht bestaat op een vergoeding.
Voor wie met een OV-chipkaart of NS Flex reist, kan de reis meestal aan de check-in gekoppeld worden. Daarom is het belangrijk, waar mogelijk, toch in te checken. Zonder check-in is het moeilijker aan te tonen dat men daadwerkelijk van plan was te reizen.
Ook bij andere vervoersbewijzen, zoals e-tickets, abonnementen en internationale tickets, kunnen specifieke voorwaarden gelden. Het is daarom raadzaam om te controleren welke regeling voor het gebruikte vervoersbewijs van toepassing is.
Voor reizigers die uiteindelijk helemaal niet hebben gereisd, kunnen andere regels gelden dan bij vertraging. Het is verstandig om bij NS goed te bekijken welke aanvraag het beste bij de eigen situatie past.
Gevolgen voor de dagelijkse praktijk
De landelijke staking zorgt vandaag voor een uitzonderlijke situatie. Vrijwel het hele openbaar vervoer wordt getroffen. Niet alleen treinreizigers ondervinden hinder, ook mensen die normaal met de bus, tram of metro reizen worden geraakt.
Voor veel reizigers betekent dit dat ze thuis moeten werken, afspraken moeten verzetten of zelf vervoer moeten regelen. Vooral mensen zonder auto kunnen hierdoor grote problemen ondervinden. Ook op de wegen wordt extra drukte verwacht, omdat meer mensen kiezen voor de auto.
Vakbonden willen bescherming sociale zekerheid behouden
Met deze actie hopen de vakbonden druk uit te oefenen op het kabinet. Ze willen dat geplande bezuinigingen op onder andere de WW en WIA worden teruggedraaid. Volgens de bonden zijn dit voorzieningen waar uiteindelijk iedereen afhankelijk van kan worden.
Compensatie na vertraging: wat nu?
Wie vandaag vertraging oploopt door de landelijke staking, kan dus nog steeds compensatie vragen bij NS. De oude regeling voor vergoeding van alternatief vervoer is echter sinds 4 september afgeschaft. ‘Geld Terug bij Vertraging’ is nu de enige regeling tijdens een staking.
Het is daarom verstandig om na afloop van de reis goed te controleren hoeveel vertraging er daadwerkelijk is opgelopen. Als er recht bestaat op een vergoeding, kan deze achteraf bij NS worden aangevraagd. Zo ontvangt de reiziger mogelijk toch een deel van de reiskosten terug.
