Wanneer een partner wordt opgenomen in een verpleeghuis, ontstaan vaak complexe financiële keuzes voor het thuisblijvende gezinslid. Een belangrijk vraagstuk is de keuze tussen het gehuwdenpensioen en ongehuwdenpensioen binnen de Algemene Ouderdomswet.
Overstappen naar een ongehuwdenpensioen lijkt aantrekkelijk door het hogere uitkeringsbedrag. Toch zijn de financiële gevolgen van deze keuze vaak aanzienlijk groter dan vooraf wordt verwacht.
Van gehuwdenpensioen naar ongehuwdenpensioen
De opname van een partner in een verpleeghuis verandert de gezinssituatie ook administratief. In veel gevallen wordt het mogelijk om bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB) een aanvraag te doen om het AOW-pensioen te laten omzetten van het gehuwdenpensioen naar het ongehuwdenpensioen.
Dit betekent dat de thuisblijvende partner officieel niet langer als gehuwd wordt gezien voor de AOW, maar als alleenstaand. Het directe gevolg hiervan is een verhoging van de AOW-uitkering, omdat het bedrag voor een ongehuwde AOW’er aanzienlijk hoger ligt dan dat voor een gehuwde.
De reden daarachter is dat alleenstaanden doorgaans hogere vaste lasten hebben dan gehuwden.
Het verschil in uitkering tussen het gehuwdenpensioen en het ongehuwdenpensioen kan oplopen tot honderden euro’s per maand. Als een van de partners permanent in een verpleeghuis verblijft, lijkt het dus financieel aantrekkelijk om te kiezen voor het ongehuwdenpensioen.
De SVB biedt deze mogelijkheid expliciet om de financiële situatie van de thuiswonende partner te verlichten. Echter, het maken van deze keuze dient niet lichtvaardig te gebeuren.
LEES OOK:Tabak wordt fors duurder in Duitsland en dit is wanneer het ingaat
Deskundigen op het gebied van ouderenzorg en pensioenen waarschuwen dat het kiezen voor een hogere AOW ook nadelige gevolgen kan hebben, vooral door de invloed die deze keuze heeft op andere financiële verplichtingen.
De eigen bijdrage kan het voordeel opslokken
Het overstappen naar het ongehuwdenpensioen leidt tot een hogere AOW-uitkering. Maar deze hogere inkomsten kunnen direct invloed hebben op de hoogte van de eigen bijdrage die betaald moet worden voor het verblijf van de partner in het verpleeghuis.
De berekening van deze eigen bijdrage gebeurt namelijk op basis van het gezamenlijke inkomen van beide partners. Dit houdt in dat een hogere AOW-uitkering kan resulteren in een evenredige verhoging van de eigen bijdrage aan het verpleeghuis.
Het extra bedrag dat men ontvangt door de overstap naar het ongehuwdenpensioen lijkt op het eerste gezicht gunstig, maar in de praktijk kan het voordeel worden weggestreept door de stijging van de verplichte eigen bijdrage.
In sommige gevallen kan het zelfs zo uitpakken dat er van het hogere pensioenbedrag netto niets overblijft, omdat de extra inkomsten volledig worden opgeslokt door de hogere bijdrage voor het verpleeghuis. Het is daarom van groot belang om vooraf goed te berekenen wat de financiële gevolgen zijn van het maken van deze keuze.
Vergelijk het hele huishouden
Bij het maken van de keuze tussen het gehuwdenpensioen en het ongehuwdenpensioen is het essentieel om niet alleen te kijken naar het verschil in AOW-uitkering, maar ook naar de totale financiële situatie van het huishouden.
Dit betekent dat men rekening moet houden met alle inkomsten en uitgaven, waaronder eventuele andere uitkeringen, toeslagen zoals huurtoeslag of zorgtoeslag, en de eigen bijdrage voor het verpleeghuis.
De hoogte van verschillende toeslagen kan immers ook afhankelijk zijn van het totale inkomen en kan wijzigen als het inkomen stijgt door een hogere AOW.
Deskundigen adviseren daarom om eerst een volledige berekening te maken voordat een definitieve keuze wordt gemaakt. Dat kan zelfstandig gebeuren. Ook is het mogelijk advies te vragen aan een financieel adviseur of rechtstreeks bij de SVB.
Een totaaloverzicht van inkomsten, uitgaven en gevolgen voor toeslagen is daarbij belangrijk. Alleen daarmee kan een weloverwogen beslissing worden genomen. Zo wordt duidelijk of overstappen naar het ongehuwdenpensioen financieel werkelijk voordelig is.
Een gemaakte keuze kan één keer worden teruggedraaid
Het besluit om over te stappen van het gehuwdenpensioen naar het ongehuwdenpensioen is niet per definitie permanent. De Sociale Verzekeringsbank biedt de mogelijkheid om deze keuze één keer te herzien.
LEES OOK:Zóveel spaargeld mag je maximaal hebben om recht te houden op zorgtoeslag
Dit betekent dat als na verloop van tijd blijkt dat de overstap naar het ongehuwdenpensioen toch niet voordelig uitpakt, bijvoorbeeld door een onverwacht hoge eigen bijdrage voor het verpleeghuis, men de beslissing mag terugdraaien.
De correctiemogelijkheid is echter beperkt tot één keer. Na het eerste herstel, is een tweede wijziging niet meer mogelijk: de laatst gemaakte keuze geldt dan definitief, ook als de situatie in de toekomst weer verandert.
Hierdoor is het van groot belang om vooraf alle financiële gevolgen grondig in kaart te brengen en zorgvuldig af te wegen voordat men een definitief besluit neemt.
De opname van een partner in een verpleeghuis dwingt veel huishoudens tot lastige financiële keuzes. Het aanvragen van het ongehuwdenpensioen kan daarbij leiden tot een aanzienlijk hogere AOW-uitkering.
Tegelijkertijd bestaat het risico dat dit voordeel volledig verdwijnt door een hogere eigen bijdrage. Ook het verlies van toeslagen kan de uiteindelijke financiële winst sterk verminderen.
Door alle aspecten van het huishoudbudget te vergelijken, inclusief bestaande inkomsten, toeslagen en uitgaven, kan beter worden bepaald of het overstappen naar het ongehuwdenpensioen daadwerkelijk voordelig is in de eigen situatie.
