De vraag wat nu eigenlijk de beste temperatuur is om de thermostaat op in te stellen voordat men naar bed gaat, houdt veel Nederlanders bezig. Menig huishouden zoekt naar manieren om ’s nachts energie te besparen, terwijl het comfort in huis behouden blijft.
Toch is er geen eenduidig antwoord op deze kwestie, omdat de ideale temperatuur sterk afhankelijk is van het type verwarmingssysteem dat in de woning aanwezig is.
Niet alleen het comfort, maar ook de energierekening wordt beïnvloed door de manier waarop men het huis verwarmt gedurende de nacht. Het verschil in aanpak tussen de diverse verwarmingssystemen kan op jaarbasis aanzienlijk financieel voordeel opleveren.
Sommige adviezen gelden niet voor iedere situatie, waardoor het belangrijk is om goed te kijken naar het eigen verwarmingssysteem en de mogelijkheden die daarbij horen.
Traditionele cv-ketel met radiatoren: 15 graden als uitgangspunt
Voor huizen die zijn uitgerust met een traditionele cv-ketel en radiatoren, is het doorgaans verstandig om de thermostaat tijdens de nacht terug te zetten naar 15 graden Celsius. Volgens Milieu Centraal, de onafhankelijke voorlichtingsorganisatie, kan deze nachtverlaging een gemiddelde besparing van ongeveer 74 euro per jaar opleveren.
Dit bedrag is berekend op basis van een indicatieve gasprijs van € 1,68 per kubieke meter.
De besparing wordt vooral gerealiseerd omdat de verwarming niet onnodig hoeft te blijven draaien wanneer het huis niet wordt gebruikt. Om het effect te vergroten, is het bovendien aan te raden om de thermostaat al een uur voordat men daadwerkelijk naar bed gaat lager te zetten.
Doordat de temperatuur in huis niet direct sterk daalt, blijft het comfort behouden, terwijl de cv-ketel wel minder uren hoeft te stoken.
Een veelgehoorde opvatting is dat het opwarmen van het huis in de ochtend meer energie zou kosten dan het gedurende de nacht op temperatuur houden. Milieu Centraal maakt echter duidelijk dat dit bij een traditionele cv-installatie meestal niet klopt.
Integendeel, het blijkt juist zuiniger om de temperatuur ’s nachts te verlagen, omdat het huis vanzelf afkoelt en de verwarming minder hard hoeft te werken.
Vloerverwarming vraagt om een andere strategie
Voor woningen die zijn voorzien van vloerverwarming, gelden er andere adviezen. Vloerverwarmingssystemen staan bekend om hun trage en gelijkmatige manier van verwarmen. Dit betekent dat als de temperatuur ’s nachts flink wordt verlaagd, het in de ochtend vaak langer duurt voordat de woonkamer weer op een aangename temperatuur is.
De Consumentenbond adviseert daarom om bij vloerverwarming de thermostaat ’s nachts niet lager te zetten dan 17 of 18 graden. Milieu Centraal gaat zelfs nog iets verder en stelt dat het bij een traag systeem verstandig kan zijn om de temperatuur dag en nacht gelijk te houden.
Zo voorkomt men dat het systeem veel tijd nodig heeft om het huis weer op te warmen, wat het comfort ten goede komt.
Dit betekent overigens niet dat vloerverwarming per definitie duurder is dan andere systemen. Het werkt juist vaak efficiënt, omdat het met een relatief lage watertemperatuur zorgt voor een gelijkmatige warmteverdeling. Toch verschilt de ideale manier van verwarmen met vloerverwarming wezenlijk van die met radiatoren.
Het is dan ook belangrijk om het stookgedrag aan te passen aan het systeem in huis.
Warmtepomp: constante temperatuur voor optimaal rendement
In woningen waar een volledig elektrische warmtepomp voor de verwarming zorgt, luidt het advies om de temperatuur zo constant mogelijk te houden. Zeker in goed geïsoleerde huizen is het verstandig om de thermostaat dag en nacht op bijvoorbeeld 19 graden te zetten.
Warmtepompen leveren hun warmte efficiënt af, maar doen er doorgaans langer over om een afgekoeld huis weer op temperatuur te krijgen.
Grote temperatuurschommelingen kunnen bovendien de efficiëntie van een warmtepomp negatief beïnvloeden. Daarom is het raadzaam om de temperatuur in huis zo stabiel mogelijk te houden, zodat het systeem optimaal blijft presteren en er geen onnodig energieverlies optreedt.
Bij hybride warmtepompen, die samenwerken met een traditionele cv-ketel, is het advies iets genuanceerder. Afhankelijk van hoe goed de woning geïsoleerd is, kan het verstandig zijn om de thermostaat ’s nachts één of twee graden lager te zetten.
Op die manier werkt de hybride warmtepomp in combinatie met de cv-ketel efficiënter, zonder dat het comfort in de ochtend in het geding komt.
Besparingen verschillen per situatie en systeem
Het is relatief eenvoudig om de jaarlijkse besparing te berekenen voor een cv-ketel met radiatoren. Bij systemen als vloerverwarming of een (hybride) warmtepomp ligt dat anders. Daar spelen factoren als het type installatie, de isolatiegraad van het huis en de snelheid waarmee de woning afkoelt een grote rol.
Hierdoor is het niet mogelijk om vaste bedragen te noemen voor de besparing, omdat de uitkomst sterk afhankelijk is van de persoonlijke woonsituatie en het energiecontract.
Huishoudens die al bewust omgaan met hun stookgedrag, zullen minder verschil merken dan huishoudens die gewend zijn om de thermostaat de hele nacht op 20 graden te laten staan. Wie de cv-installatie ’s nachts terugschakelt naar 15 graden, kan het voordeel per jaar flink zien toenemen.
Maar bij vloerverwarming of een (hybride) warmtepomp zijn de verschillen minder eenvoudig te voorspellen.
Advies: kijk kritisch naar eigen situatie
De kern van de boodschap die uit de adviezen van Milieu Centraal, de Consumentenbond en andere experts naar voren komt, is dat een nachtelijke instelling van de thermostaat maatwerk vereist. Elk huis en ieder verwarmingssysteem vraagt om een eigen aanpak.
Voor traditionele radiatoren geldt dat 15 graden een goed uitgangspunt is, maar bij vloerverwarming of warmtepompen is het juist verstandig om het huis gedurende de nacht iets warmer te houden. Zo wordt onnodig energieverbruik voorkomen, zonder dat het comfort verloren gaat.
Het is dus niet aan te raden om zomaar het advies voor cv-ketels toe te passen op andere verwarmingssystemen. Wie maximaal wil besparen op de energierekening, doet er goed aan om zich te verdiepen in de werking van het eigen verwarmingssysteem en de eigenschappen van de woning.
Door het verwarmingsgedrag daarop af te stemmen, kan iedereen op een comfortabele én zuinige manier de winter door.
