Op de opvangboot Rex Rheni in Haarlem is de situatie in korte tijd volledig veranderd. Een grote groep bewoners, ongeveer 145 asielzoekers uit landen als Syrië, Soedan, Iran, Jemen en Eritrea, is begonnen aan een hongerstaking. Met hun actie willen ze aandacht vragen voor de slechte leefomstandigheden aan boord. De groep eist meer inspraak, betere voorzieningen en bovenal meer menselijkheid in de opvang.
Leven op de boot voelt als overleven
De Rex Rheni dient als tijdelijke woonplek voor mensen die midden in hun asielprocedure zitten. Volgens bewoners is het verblijf echter verre van menswaardig. Ze beschrijven de situatie als verouderd, beperkt en demotiverend.
Vrijwilligers en organisaties zoals VluchtelingenWerk Nederland bieden ondersteuning met taallessen en activiteiten, maar bewoners geven aan dat dit onvoldoende is om het gebrek aan perspectief te verzachten. “We willen niet alleen praten over problemen, we willen oplossingen,” zei een van hen.
Onvrede over voeding en gebrek aan variatie
Eten vormt een belangrijk onderwerp van frustratie. De bewoners klagen over eentonige maaltijden die weinig voedingswaarde bevatten. Gerechten bestaan vaak uit pasta, rijst of aardappelen, zonder verse groenten of fruit.
Verschillende bewoners kampen met vermoeidheid en gezondheidsklachten. Volgens richtlijnen van het Voedingscentrum is gevarieerde voeding essentieel voor zowel lichamelijke als mentale gezondheid, zeker bij mensen die onder stress leven. Daarom vragen bewoners om meer keuze en de mogelijkheid om zelf te koken.
Van groepsgesprek tot georganiseerde hongerstaking
De actie ontstond begin oktober toen een bewoner in een groepschat het idee opperde om gezamenlijk een signaal af te geven. Binnen enkele dagen sloten tientallen anderen zich aan, waarna het aantal deelnemers opliep tot meer dan honderd.
De hongerstaking wordt gecoördineerd, zodat de gezondheid van deelnemers in de gaten kan worden gehouden. De sfeer is gespannen, maar ook verbonden. Voor veel bewoners voelt de staking als een laatste redmiddel om gehoord te worden.
Inspiratie van een andere opvangboot
De bewoners wijzen naar de opvangboot in de Haarlemse Waarderpolder als voorbeeld. Daar kregen bewoners toestemming om twee dagen per week zelf te koken na overleg met het COA.
Volgens betrokkenen zorgde dit voor meer rust, een betere sfeer en gezondere bewoners. Ook verbeterde de samenwerking tussen COA-medewerkers, buurtbewoners en asielzoekers. De groep op de Rex Rheni hoopt dat hun boot een vergelijkbare kans krijgt.
Gebrekkige communicatie blijft probleem
Een van de grootste struikelblokken is volgens bewoners het gebrek aan duidelijke communicatie. Veel asielzoekers weten niet hoe lang hun procedure nog duurt of welke stappen nog volgen. Deze onzekerheid maakt het leven op de boot extra zwaar.
Het COA laat weten in gesprek te zijn met de bewoners en werkt aan de oprichting van een bewonerscommissie. Die moet ervoor zorgen dat bewoners structureel kunnen meepraten over beslissingen die hen aangaan.
Bewonersbrief met concrete voorstellen
De bewoners hebben inmiddels een gezamenlijke brief ingediend bij het COA met concrete wensen en voorstellen. Ze vragen om meer variatie in de maaltijden, mogelijkheden om deels zelf te koken en ruimte voor sport en cultuur.
Daarnaast pleiten ze voor meer transparante communicatie en mentale ondersteuning. Haarlemse scholen en maatschappelijke organisaties hebben al aangeboden te helpen met activiteiten zodra daar toestemming voor komt.
BSN-probleem belemmert zelfstandigheid
Een belangrijk punt in de brief betreft het Burgerservicenummer (BSN). Asielzoekers krijgen dit pas na zes maanden verblijf, waardoor ze in de tussentijd geen zorgverzekering kunnen afsluiten, geen bankrekening kunnen openen en geen opleiding mogen volgen.
Volgens bewoners zorgt dit voor een gevoel van stilstand en afhankelijkheid. Hoewel het COA niet verantwoordelijk is voor de uitgifte van BSN-nummers, hopen de bewoners dat de overheid het proces kan versnellen. De IND heeft aangegeven te werken aan kortere wachttijden.
Steun vanuit de Haarlemse gemeenschap
De hongerstaking heeft veel steun losgemaakt in Haarlem. Buurtbewoners brengen fruit, soep en boeken langs, en lokale ondernemers bieden kookspullen aan. Vrijwilligers uit de stad stellen hun tijd en kennis beschikbaar.
Voor veel bewoners is dit de eerste keer dat ze echte betrokkenheid voelen van buiten de opvang. De solidariteit zorgt voor een warmere sfeer rond de boot en heeft geleid tot meer begrip tussen bewoners en omwonenden.
Onzekere toekomst, maar hoop op verandering
Of de hongerstaking leidt tot structurele verbeteringen blijft onzeker. Toch heeft de actie al veel in beweging gezet. De bewoners voelen zich sterker als groep, vrijwilligers zetten zich intensiever in en beleidsmakers kijken opnieuw naar de omstandigheden op de boot.
Voor de asielzoekers gaat het niet alleen om eten of voorzieningen, maar om waardigheid en erkenning. Ze hopen dat hun actie niet alleen hun eigen situatie verbetert, maar ook bredere verbeteringen in de opvang van asielzoekers in Nederland stimuleert.
Cruciale dagen voor de Rex Rheni
De komende dagen worden belangrijk. Als er geen oplossingen komen, kunnen de gezondheidsproblemen van de hongerstakers snel toenemen. Tegelijkertijd zien velen dit als een kans voor een keerpunt.
Een stap richting meer menselijke opvang, betere communicatie en structurele verbeteringen zou volgens betrokkenen een voorbeeld kunnen worden voor andere locaties in het land.
