De politieke formatie in Den Haag blijft voortdurend verschuiven, terwijl de komende weken cruciaal lijken voor verdere stappen. Achter de schermen wordt intensief gesproken over mogelijke samenwerkingen en alternatieve routes richting een nieuw kabinet. Partijen wegen hun opties zorgvuldig af, terwijl publieke uitspraken steeds vaker richting geven. Binnen dit krachtenveld groeit de aandacht voor realistische coalities die daadwerkelijk steun kunnen krijgen in de Tweede Kamer.
CDA-fractievoorzitter Henri Bontenbal heeft zich uitgesproken over wat hij momenteel als de meest haalbare kabinetsvariant ziet. Volgens hem ligt samenwerking met JA21 meer voor de hand dan deelname van GroenLinks-PvdA.
Die inschatting baseert hij op recente gesprekken met D66, VVD en informateur Rianne Letschert. Hoewel formele besluiten ontbreken, verraadt zijn woordkeuze een duidelijke voorkeur binnen de politieke formatie.
Realisme krijgt steeds meer gewicht
Bontenbal benadrukte dat alle gesprekken nog openliggen en dat definitieve keuzes uitblijven. Tegelijkertijd erkent hij dat binnen het CDA een sterker gevoel van realisme overheerst.
Dat realisme draait om praktische samenwerking en parlementaire haalbaarheid. De vraag welke coalitie standhoudt, weegt zwaarder dan ideologische perfectie. Binnen die afweging verschijnt JA21 nadrukkelijker in beeld dan GroenLinks-PvdA.
Constructieve houding doorslaggevend
Volgens Bontenbal speelt de houding van partijen tijdens onderhandelingen een doorslaggevende rol. Hij stelde dat JA21-leider Joost Eerdmans zich constructiever opstelt dan GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver.
Dat verschil beïnvloedt de coalitiegesprekken merkbaar. In deze fase telt bereidheid tot compromis zwaarder dan scherpe profilering. Bontenbal signaleert bij JA21 meer flexibiliteit, al blijven politieke verhoudingen veranderlijk.
Deur naar links blijft op een kier
Ondanks de huidige rangorde wil het CDA de relatie met GroenLinks-PvdA niet beschadigen. Bontenbal sprak over een persoonlijke verantwoordelijkheid om die band goed te houden.
Daarmee laat de partij bewust ruimte voor alternatieve scenario’s. Mocht samenwerking met JA21 vastlopen, dan wil het CDA niet zonder opties staan. Die voorzichtige benadering past binnen een bredere coalitiestrategie.
Eind januari als belangrijk ijkpunt
Bontenbal acht het realistisch dat er eind januari een akkoord ligt met drie of mogelijk vier partijen. Dat tijdpad onderstreept de druk om voortgang te boeken binnen het kabinetstraject.
Tegelijk vraagt de resterende periode intensief overleg. De precieze samenstelling staat nog niet vast. Voorlopig draait alles om voldoende Kamersteun, ongeacht de gekozen coalitievorm.
Minderheidsvariant blijft bespreekbaar
Naast een meerderheidskabinet blijft ook een minderheidsconstructie serieus op tafel liggen. Volgens Bontenbal kan zo’n kabinet functioneren met heldere afspraken buiten de coalitie.
Dat vraagt discipline en vertrouwen tussen partijen. In een versnipperde Kamer geldt dit steeds vaker als realistische optie. Binnen de huidige politieke formatie wordt deze route daarom nadrukkelijk onderzocht.
VVD ziet stabiliteit in meerderheid
VVD-leider Dilan Yeşilgöz reageerde eveneens op de lopende gesprekken met de informateur. Zij stelde dat de samenwerking met D66 en het CDA stevig is en verder groeit. Haar voorkeur blijft uitgaan naar een meerderheidskabinet.
Volgens Yeşilgöz biedt dat meer stabiliteit bij dossiers rond economie, veiligheid en migratie. Daarmee positioneert de VVD zich duidelijk binnen het coalitiedebat.
‘Altijd constructieve partijen te vinden’
Tegelijkertijd benadrukte Yeşilgöz dat er altijd partijen bereid zijn constructief mee te denken. Die uitspraak suggereert ruimte voor verschillende scenario’s. Voor de VVD telt vooral de inhoudelijke kracht van afspraken.
Ideologische zuiverheid lijkt minder leidend dan uitvoerbaarheid. Daarmee sluit haar benadering aan bij het pragmatisme dat de huidige formatie kenmerkt.
Gesprekken met informateur Letschert
Een belangrijk moment volgt wanneer GroenLinks-PvdA en JA21 afzonderlijk spreken met informateur Rianne Letschert. Die gesprekken moeten helderheid bieden over voorwaarden en bereidheid tot regeringsdeelname.
Voor JA21 is dit een kans verantwoordelijkheid te tonen. GroenLinks-PvdA kan laten zien dat samenwerking mogelijk blijft. Beide ontmoetingen wegen zwaar voor het verdere verloop van het kabinet.
Strategisch spel richting jaarwisseling
De uitspraken van Bontenbal tonen dat de formatie een strategische fase heeft bereikt. Door JA21 expliciet te noemen, zet het CDA druk op andere partijen. Tegelijk blijven alle opties open, passend bij de onvoorspelbaarheid van het proces. Met de jaarwisseling nadert een beslissende periode. Elke nuance kan het politieke schaakbord opnieuw herschikken.
