Een internationaal team van medische experts heeft een overzicht gepubliceerd van elf ziekten die in 2026 grote zorgen baren. Hoewel de acute dreiging van de Covid-19-pandemie naar de achtergrond is verdwenen, blijven infectieziekten wereldwijd slachtoffers maken. Artsen en onderzoekers volgen nieuwe ontwikkelingen daarom scherp. Volgens berichtgeving van de Daily Mirror gaat het om aandoeningen die door klimaatverandering, vaccinatiegraad en resistentie opnieuw terrein winnen.
Groeiende dreiging van resistente bacteriën
Antimicrobieel resistente bacteriën vormen geen ziekte, maar wel een steeds ernstiger probleem binnen de gezondheidszorg. De Wereldgezondheidsorganisatie bestempelt resistentie als een wereldwijde bedreiging voor de volksgezondheid.
In november waarschuwde UKHSA Chief Executive Professor Dame Jenny Harries dat standaardantibiotica vaker falen. Daardoor stijgt het risico op ernstige infecties en sepsis, vooral binnen kwetsbare gemeenschappen.
“Steeds vaker zijn de eerste antibiotica die patiënten krijgen niet effectief tegen hun infecties. Dat is niet alleen vervelend – het betekent dat ze een groter risico lopen op het ontwikkelen van een ernstige infectie en sepsis. Ons afnemende vermogen om infecties te behandelen en te voorkomen heeft een steeds grotere impact, vooral op onze armste gemeenschappen.”
“Neem alleen antibiotica als een zorgverlener je dat heeft verteld. Bewaar ze niet voor later en deel ze niet met vrienden en familie. Dit is niet alleen voor je eigen gezondheid – het gaat om de bescherming van iedereen in onze gemeenschappen en toekomstige generaties.”
Vogelgriep blijft op de radar
Vogelgriep verspreidt zich via contact met besmette dieren, uitwerpselen of besmet materiaal zoals stro en beddengoed. Dr. Michael Head, Senior Research Fellow Global Health aan de Universiteit van Southampton, noemt het een blijvende dreiging. Het virus verandert voortdurend, vergelijkbaar met Covid-varianten, en heeft potentie om pandemisch te worden.
“Vogelgriep, een permanent lid van elke lijst met ‘mogelijke infectieziektedreigingen’, evolueert qua vorm en stijl een beetje zoals de Covid-varianten en heeft de potentie om een pandemie te veroorzaken. We hebben nog geen wijdverspreide overdracht van mens op mens gezien – maar dat zou wel kunnen.”
Muggenziekten rukken op in Europa
Chikungunya was vorig jaar slechts één keer bevestigd in Europa, maar experts verwachten een stijging. De door muggen overgedragen infectie komt vooral voor in Zuid-Amerika, met Brazilië als brandhaard. Tussen augustus en oktober 2024 werden daar meer dan 400.000 gevallen gemeld. Door klimaatverandering wordt Europa aantrekkelijker voor muggenpopulaties.
Professor Paul Hunter van de Universiteit van East Anglia waarschuwt voor een toename in Zuid-Europa. “Ik denk dat we waarschijnlijk meer door muggen overgedragen ziekten zullen zien in Zuid-Europa; voornamelijk knokkelkoorts, maar waarschijnlijk ook chikungunya. Ik maak me ook zorgen over West-Nijl koorts.”
Cholera blijft sluimerend aanwezig
Cholera wordt al sinds de negentiende eeuw in verband gebracht met wereldwijde pandemieën. De meeste uitbraken vonden plaats in Afrika en Azië. Ondanks lage aantallen blijft waakzaamheid nodig. De Wereldgezondheidsorganisatie noemt cholera nog steeds een wereldwijde bedreiging voor de volksgezondheid, vooral in regio’s met beperkte toegang tot schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen.
Covid blijft onderhuids circuleren
Hoewel Covid minder zichtbaar aanwezig is, is het virus niet verdwenen. Volgens Dr. Head hebben vaccins en medicijnen de druk op gezondheidsdiensten verminderd. Toch blijft Covid wereldwijd circuleren en zorgt het periodiek voor belasting van zorgsystemen. Typische symptomen blijven een aanhoudende hoest, hoge koorts en verlies van geur of smaak.
“De vaccins, samen met het gebruik van medicijnen en diagnostiek etc., hebben de impact van COVID-19 op de volksgezondheid enorm verminderd. Maar het is er nog steeds, het is nog lang niet verdwenen en het zal een probleem blijven voor gezondheidsdiensten en bevolkingen overal ter wereld. Laat je vaccineren als je een nieuwe dosis aangeboden krijgt!”
Dengue als meest verspreide muggenvirus
Dengue komt veel voor in Zuid-Amerika en Zuidoost-Azië en geldt als het meest overgedragen muggenvirus ter wereld. De infectie veroorzaakt vaak griepachtige klachten zoals koorts, hoofdpijn en pijnlijke gewrichten. In sommige gevallen kan de ziekte ernstig verlopen en ziekenhuisopname noodzakelijk maken.
Onbekende dreiging van Ziekte X
Ziekte X is een verzamelnaam voor een nog onbekende infectie met pandemisch potentieel. Dr. Head benadrukt dat het kan gaan om een snel verspreidend virus met een hoog sterftecijfer. Ondanks technologische vooruitgang, waaronder mRNA-vaccins, blijft de wereld kwetsbaar voor onverwachte uitbraken.
“Ziekte X is de naam die gegeven is aan een nog onbekend virus dat de potentie heeft om grote uitbraken of zelfs een pandemie te veroorzaken. Deze ziekte zou zich snel kunnen verspreiden en een hoog sterftecijfer hebben, bijvoorbeeld zoals COVID-19.”
“De wereld was slecht voorbereid op de meest recente pandemie en hoewel we aanzienlijke technologische vooruitgang hebben geboekt, zoals het gebruik van mRNA-platforms voor vaccins en andere medicijnen, zouden we waarschijnlijk weer tekortschieten als Ziekte X morgen de kop zou opsteken.”
Terugkeer van mazelen door lage vaccinatie
Mazelen is volledig te voorkomen met twee doses van het MMR-vaccin. Toch neemt het aantal gevallen toe door dalende vaccinatiegraden. Onderbrekingen tijdens de pandemie speelden daarbij een rol. Bij niet-gevaccineerde kinderen kan de ziekte ernstig verlopen en zelfs dodelijk zijn.
“Mazelen is te voorkomen met een vaccin. Met twee doses van het MMR-vaccin is mazelen zo voorkomen. Bij een hoge vaccinatiegraad zouden we mazelen letterlijk van de planeet kunnen uitroeien, net als pokken.
Een lagere opname, deels door te veel covid die de gezondheidszorg onderbreekt tijdens de pandemie, betekent dat kinderen wereldwijd worden getroffen. Het is een vervelende infectie bij niet-gevaccineerde kinderen en het kan dodelijk zijn en is dat ook.”
Schurft als onderschat probleem
Schurft wordt veroorzaakt door mijten die zich onder de huid ingraven en daar eitjes leggen. Dit leidt tot hevige jeuk en huidontstekingen. Besmetting vindt plaats via langdurig huidcontact of besmette kleding en beddengoed. Vooral in instellingen kan schurft zich snel verspreiden.
“De mijten graven zich in onder de huid en veroorzaken een immuunreactie die ontstekingen en jeuk veroorzaakt. Je kunt de mijt oplopen door langdurig huid-op-huidcontact of via kleding, meubels of beddengoed die een besmet persoon eerder heeft gebruikt.”
Kinkhoest blijft gevaarlijk voor baby’s
Kinkhoest is een bacteriële infectie die de luchtwegen aantast en zonder behandeling levensbedreigend kan zijn. De ziekte treft vooral jonge kinderen en baby’s. Professor Hunter noemt kinkhoest daarom een blijvende zorg binnen de volksgezondheid, ondanks beschikbare vaccins.
Zeldzame maar aanwezige West-Nijl koorts
West-Nijl koorts wordt overgedragen via muggenbeten en komt sporadisch voor in Europa. Symptomen zijn onder andere hoofdpijn, koorts, vermoeidheid en gezwollen klieren. Gevallen zijn gemeld in Spanje, Frankrijk, Italië en Duitsland. Vooralsnog blijven infecties zeldzaam, maar monitoring blijft noodzakelijk.
