De kabinetsplannen om de vergoeding voor ouderschapsverlof aan te passen, kunnen onbedoeld een stap terug betekenen voor de verdeling van werk en zorg in gezinnen. Onderzoekers waarschuwen dat vooral vaders hierdoor minder vaak verlof zullen opnemen, omdat het simpelweg minder aantrekkelijk wordt.
Het idee achter extra verlof na de geboorte is juist dat beide ouders ruimte krijgen om te wennen aan een nieuwe gezinssituatie. Maar als het opnemen van verlof honderden euro’s per maand gaat schelen, dan wint in veel huishoudens toch weer de rekensom van het salaris.
Waarom deze maatregel nu zorgen oproept
Op dit moment hebben vaders rond de geboorte van hun kind recht op ongeveer drieënhalve maand betaald verlof. Dat verlof kan direct na de geboorte worden opgenomen, maar ook gespreid, bijvoorbeeld door tijdelijk minder te werken met gedeeltelijke doorbetaling.
Onderzoekers die met de NOS spraken, zien een risico: als de vergoeding omlaaggaat, zullen vaders naar verwachting vaker kiezen om door te werken. Niet omdat ze niet thuis wíllen zijn, maar omdat het financieel lastiger wordt.
Minder vergoeding, grotere drempel
Volgens Anne Roeters van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) is het effect vrij logisch te voorspellen. Wordt verlof “duurder” voor het gezin, dan daalt het gebruik ervan. En dat raakt naar verwachting vooral vaders.
Dat heeft ook te maken met een hardnekkige realiteit: mannen verdienen gemiddeld nog altijd meer dan vrouwen. In gezinnen waar één ouder minder gaat werken, schuift die keuze daardoor vaak richting de partner met het lagere inkomen: meestal de moeder.
Wat het kabinet precies wil veranderen
De kern van het plan: de uitkeringen voor verlof zouden omlaaggaan voor mensen met een hoger inkomen. Concreet gaat het om ouders die meer dan 5.294 euro bruto per maand verdienen. Voor hen wordt het verschil merkbaar in de portemonnee.
Bij de hoogste inkomens kan het volgens de plannen om een daling gaan tot 926 euro. Dat is geen symbolisch bedrag, maar een serieuze hap uit het maandbudget. Zeker in een periode waarin veel gezinnen al extra kosten hebben.
Gevolgen voor werk en zorg in gezinnen
Hoogleraar Mara Yerkes (Universiteit Utrecht) waarschuwt dat dit de verdeling van werk en zorg opnieuw kan scheeftrekken. Juist de afgelopen tien jaar is er veel geïnvesteerd om meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen mogelijk te maken.
Als vaders minder verlof opnemen, ligt het voor de hand dat moeders meer zorgtaken op zich nemen. Dat kan doorwerken op de lange termijn: minder doorgroeikansen, vaker parttime, en een grotere afstand tot de arbeidsmarkt.
Waarom dit ook een cultuurkwestie is
Verlofregelingen gaan niet alleen over geld, maar ook over normen. Hoe normaler het is dat vaders thuisblijven, hoe makkelijker het wordt om die keuze te maken zonder scheve blikken op de werkvloer. Financiële prikkels helpen daarbij.
Als de vergoeding daalt, kan die normalisering juist vertragen. Werkgevers merken vaders minder vaak op als “verlofnemers”, en gezinnen zullen sneller terugvallen op het oude patroon: moeder thuis, vader op werk.
Reaktie vanuit het kabinet
Minister Vijlbrief heeft aan de NOS laten weten opnieuw naar de plannen te willen kijken. Dat suggereert dat het kabinet de kritiek serieus neemt en de mogelijke bijeffecten niet wil onderschatten.
Of dat betekent dat de verlaging wordt aangepast of geschrapt, is nog niet duidelijk. Wel is helder dat de discussie niet alleen gaat over begrotingsposten, maar over hoe Nederland werk en ouderschap in de praktijk wil verdelen.
Wat dit kan betekenen voor nieuwe ouders
Voor stellen die binnenkort een kind krijgen, is voorspelbaarheid belangrijk. Verlof regel je vaak al ruim van tevoren met je werkgever, en je financiële planning hangt er ook aan. Een aanpassing kan dus direct onzekerheid geven.
Tegelijk kan het debat ook iets blootleggen: dat verlof in theorie voor iedereen is, maar in de praktijk pas echt benut wordt als het betaalbaar is. De vraag is wie die rekening uiteindelijk draagt: het gezin, of de samenleving.
Moet ouderschapsverlof voor hogere inkomens minder worden vergoed, of is dat juist een rem op gelijkere kansen voor vaders en moeders? En wat zou dit in jouw situatie veranderen: wel of geen verlof opnemen?
Laat vooral van je horen op onze social media. We zijn benieuwd naar ervaringen van ouders (en aanstaande ouders) én naar wat werkgevers hiervan merken op de werkvloer.
Bron: hartvannederland.nl
