Wie maandagochtend vroeg langs de Dam liep, zag meteen dat er iets niet klopte. Nog voordat de stad goed en wel wakker was, werd duidelijk dat het nationale plein opnieuw het toneel is van onrust. En dat op een dag waarop respect juist centraal zou moeten staan.
De rust rond het Monument op de Dam bleek namelijk ver te zoeken. Op livebeelden en foto’s was te zien dat het monument in de nacht van zondag op maandag is beklad met rode verf. Het incident zorgt nu al voor felle reacties, ook omdat het pal samenvalt met de dag van de Nationale Dodenherdenking.
Wat er vannacht op de Dam gebeurde
Volgens meerdere media, waaronder het Algemeen Dagblad en De Telegraaf, is het Monument op de Dam beklad in de nacht van zondag op maandag. Op beelden vanaf het plein is te zien dat rode verf is gebruikt, en dat hulpdiensten snel aanwezig waren.
AT5 publiceerde foto’s waarop de tekst ‘genocide’ zichtbaar zou zijn op het monument. De politie kwam ter plaatse en ook schoonmakers zijn direct begonnen met het verwijderen van de verf. Wie erachter zit, is op dit moment nog niet bekend.
Waarom dit moment extra gevoelig ligt
De timing maakt de situatie extra beladen. Maandagavond vindt op de Dam de Nationale Dodenherdenking plaats, het moment waarop Nederland om 20.00 uur twee minuten stil is voor de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en van oorlogssituaties daarna.
De Dam is daarbij niet zomaar een plek: het is het hart van de nationale herdenking, met een plechtigheid waar onder meer vertegenwoordigers van de overheid kransen leggen. Juist daarom raakt een aanval op het monument veel mensen direct.
Spanning rond herdenking was al voelbaar
Dat het rond 4 mei gevoelig kan zijn, is geen verrassing. Ook dit jaar werd er in de dagen ervoor al gesproken over mogelijke verstoringen. Activisten kondigden aan opnieuw aandacht te willen vragen voor actuele conflicten, waaronder Gaza en Soedan.
De actiegroep ‘Nooit meer is nu!’ liet via Instagram weten een statement te willen maken tijdens de plechtigheid. Zij stellen dat ze de herdenking ‘betekenisvol, waardig én inclusief’ willen maken, maar zulke acties leiden al jaren tot stevige discussie.
Voorvallen uit eerdere jaren spelen mee
De nervositeit is niet uit de lucht komen vallen. In 2024 en 2025 draaiden actievoerders zich tijdens de kranslegging demonstratief om, toen Martin Bosma (toen voorzitter van de Tweede Kamer) namens het kabinet een krans legde op de Dam.
Vorig jaar werden tijdens de herdenking ook drie mensen aangehouden vanwege het verstoren van de plechtigheid. Een van hen was Elise H., die later landelijk bekend werd als de ‘Damschreeuwster’. Sindsdien ligt de lat voor ‘rust op de Dam’ extra hoog.
Schoonmaak en herstel: alles op alles voor de avond
Op beelden is te zien dat er maandagochtend al volop wordt gewerkt op het plein. Schoonmakers proberen het monument zo snel mogelijk weer in de oorspronkelijke staat te krijgen. Het doel is duidelijk: de herdenking mag niet overschaduwd worden door vandalisme.
Ondertussen is de aanwezigheid van politie zichtbaar, wat past bij de verhoogde alertheid rond 4 mei. Of er camerabeelden worden gebruikt om verdachten te vinden, is nog niet bevestigd, maar de verwachting is dat dit wordt onderzocht.
Woede in reacties: ‘respectloos’ en ‘walgelijk’
De verontwaardiging komt maandagochtend in golven binnen. In het programma GoedemorgenNederland noemde Emile Schrijver, directeur van het Joods Cultureel Kwartier, het incident ‘walgelijk’ en zei hij dat er geen excuus voor te bedenken is.
Ook op sociale media wordt hard uitgehaald. Mensen spreken van ‘respectloos’, ‘treurig’ en ‘tuig’. Anderen vinden dat er strenger moet worden opgetreden tegen dit soort acties. Daarbij wordt in meerdere reacties ook gewezen naar burgemeester Femke Halsema.
Protest of vandalisme: waar ligt de grens?
Het incident raakt ook aan een bredere discussie die elk jaar terugkomt: wat is de plek van protest op 4 mei? Voorstanders van demonstreren wijzen op vrijheid van meningsuiting, zeker als het gaat om actuele oorlogen en menselijk leed.
Tegenstanders benadrukken dat 4 mei een moment van stilte en herdenken is, en dat de Dam tijdens de plechtigheid bovenal een plek van collectief respect moet blijven. Bekladding van een nationaal monument schuift voor velen direct richting pure vernieling.
Wat nu: onderzoek en een herdenking onder spanning
Op dit moment is nog onduidelijk wie het monument heeft beklad en wat het directe motief was. De tekst die is aangebracht wijst op een politiek statement, maar zonder aanhoudingen of een claim blijft het gissen wie verantwoordelijk is.
Intussen blijft de vraag hangen hoe de herdenking van vanavond zal verlopen. Met eerdere incidenten in het achterhoofd en de emoties die nu al oplopen, zal er ongetwijfeld meer aandacht zijn voor veiligheid en orde op de Dam.
Hoe kijk jij hiernaar?
Hoe je ook naar protest of actualiteit kijkt: de Dam en het monument hebben voor veel Nederlanders een zware symbolische waarde. Juist daarom komt een actie als deze extra hard binnen, en ontstaat er snel verdeeldheid over wat ‘kan’ en wat niet.
Wat vind jij: is dit een grens die keihard is overschreden, of hoort elke vorm van boodschap bij een vrije samenleving? Laat het ons weten via onze social media—benieuwd hoe jij dit ziet.
Bron: socialnieuws.nl
