Aan het begin van het debat kaartte Van der Plas een punt van orde aan over de toon van eerdere uitspraken. De heer Van Baarlen had het kabinet tweemaal bestempeld als extreemrechts, wat volgens haar een onjuiste en schadelijke suggestie oproept. Zij wees erop dat ook BBB en VVD deel uitmaken van het kabinet en dat deze kwalificatie associaties oproept met nationaal-socialistische ideologieën. Volgens Van der Plas is dat beeld onjuist en vroeg zij de voorzitter normerend op te treden.
Erkenning van het bezwaar
Van der Plas gaf aan waardering te hebben voor de reactie van Van Baarlen, die erkende dat het punt terecht was gemaakt. Zij benadrukte het belang van zorgvuldigheid in politieke duiding, juist wanneer het gaat om zware ideologische labels.
Het kabinet mag volgens haar niet worden verbonden aan denkbeelden die het niet uitdraagt. In haar ogen is het bewaken van die grens essentieel voor een zuiver en respectvol debat.
Wurgende wet- en regelgeving
In het vervolg haalde Van der Plas een passage aan uit het eindverslag van informateur Buma, waarin de groeiende complexiteit van overheidsbeleid wordt beschreven. Buma schreef: “De overheid gaat gebukt onder steeds ingewikkelder cycli van wetgeving, uitvoering, verantwoording en controle.
Steeds ingewikkelder regelgeving en steeds striktere regels leiden tot verkramping in de uitvoering.” Volgens Van der Plas raakt deze analyse de kern van veel actuele problemen binnen het bestuur.
Verantwoordelijkheid voor bureaucratie
Van der Plas legde de vraag bij Jette wie verantwoordelijk is voor dit verstikkende beleid en hoe deze situatie is ontstaan. Jette antwoordde dat meerdere opeenvolgende kabinetten hieraan hebben bijgedragen, waaronder die met deelname van D66, CDA en VVD. Volgens hem heeft een stapeling van regels en controles geleid tot een log systeem dat steeds moeilijker uitvoerbaar is geworden.
Pleidooi voor eenvoud en vertrouwen
Beide sprekers waren het erover eens dat de formerende partijen concrete stappen moeten zetten om deze bureaucratische druk te verminderen. Jette stelde dat regels kritisch tegen het licht moeten worden gehouden wanneer zij hun doel voorbijschieten.
Het uitgangspunt moet eenvoud en efficiëntie zijn, met meer vertrouwen in uitvoering. Soms vraagt dat volgens hem juist om een actievere overheid, zodat eindeloze controles overbodig worden.
Woningbouw als knelpunt
De woningbouw werd genoemd als illustratie van de problematiek. De verwachting is dat Nederland dit of komend jaar slechts 60.000 nieuwe woningen oplevert, wat onvoldoende is.
Jette wees erop dat procedures vaak vijf tot zeven jaar duren voordat de bouw daadwerkelijk start. Volgens hem moet dit proces ingrijpend worden versneld om de woningbouw vlot te trekken en structurele tekorten aan te pakken.
Vergunningen en stikstofdossier
Van der Plas merkte op dat veel voorstellen uit het tussenverslag voortbouwen op bestaand beleid, met name van minister Keizer. Jette erkende die continuïteit, maar vond extra maatregelen noodzakelijk.
BBB steunt de huidige koers, maar wil een aanvullende impuls, vooral binnen het stikstofdossier. Dat dossier belemmert vergunningverlening en heeft volgens haar negatieve gevolgen voor boeren en verduurzaming.
Discussie over de formatie
Ook de tijdslijn van de formatie kwam aan bod. Van der Plas herinnerde aan eerdere uitspraken van Jette over een kabinet vóór kerst, wat niet is gelukt. Jette verklaarde dat de complexe verkiezingsuitslag en de samenwerking tussen CDA en D66 meer tijd vergden. Hij pleitte voor tempo en stelde voor een nieuwe informateur te benoemen met een duidelijke deadline.
Fatsoen in politieke samenwerking
Aan het slot benadrukte Van der Plas het belang van fatsoenlijk gedrag tijdens de formatie. Zij riep op tot normaal omgaan met elkaar, zonder ruzies of kwetsende opmerkingen.
Daarbij verwees zij naar een uitspraak van Bontebal over “normale mensen in de Tweede Kamer.” Jette gaf aan niet precies te weten wie daarmee bedoeld werd, maar stelde dat het debat inhoudelijk en respectvol verloopt.
Vooruitblik op constructieve verhoudingen
Van der Plas sloot af met de hoop dat de verhoudingen binnen de formatie verder normaliseren. Verschillen van mening moeten mogelijk blijven, maar altijd op een constructieve manier.
Volgens haar laat het huidige debat zien dat samenwerking mogelijk is zonder escalatie. Daarmee onderstreepte zij het belang van wederzijds respect als basis voor een stabiele formatie van een nieuw kabinet.
