Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) maakt vandaag nieuwe cijfers over het coronavirus bekend. In het rioolwater zijn de afgelopen weken meer virusdeeltjes aangetroffen. Ook de verkoop van zelftesten is toegenomen. Volgens het RIVM is er geen reden tot paniek, maar waakzaamheid blijft belangrijk, vooral voor ouderen en mensen met een zwakke gezondheid.
Toename van besmettingen zichtbaar in rioolwater
Hoewel veel mensen het coronavirus inmiddels zijn vergeten, blijft het virus aanwezig in Nederland. Het RIVM onderzoekt continu welke varianten circuleren en of die in aantal toenemen. Dat gebeurt via zogenoemde kiemsurveillance: laboratoria in het land analyseren positieve coronatests om varianten te identificeren.
Daarnaast wordt het rioolwater onderzocht om trends te volgen. Uit recente cijfers blijkt dat het aantal positieve testuitslagen vorige week met 21 procent steeg vergeleken met de week daarvoor.
Nieuwe subvariant ‘Stratus’ verspreidt zich snel
Sinds het einde van 2023 domineren de omikronvariant en haar subvarianten het coronabeeld in Nederland. Waar het aantal besmettingen in de zomer van 2025 nog laag was, stijgt het nu opnieuw. De subvariant XFG, beter bekend als de stratusvariant, is inmiddels het meest voorkomende type. Ook in andere Europese landen is een vergelijkbare stijging zichtbaar.
Volgens immunoloog Ger Rijkers van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis komt de verspreiding relatief vroeg. “Eigenlijk is het een beetje vroeg voor een nieuwe variant, maar hij is er,” zegt hij. Na de zomer worden mensen vaker verkouden of besmet, maar dat gebeurt meestal later in het najaar.
Variant is besmettelijker
Nieuwe virusvarianten ontstaan door kleine mutaties, legt Rijkers uit. Daardoor kunnen ze zich sneller vermenigvuldigen. “De nieuwe variant kan net iets harder fietsen dan oudere varianten en ‘wint’ daardoor,” zegt hij. Toch zijn er volgens het RIVM geen aanwijzingen dat de stratusvariant mensen zieker maakt dan eerdere omikronvarianten.
De meeste mensen hebben nog immuniteit tegen het virus. De klachten blijven mild, zoals hoesten of een verstopte neus. Volgens Rijkers lijken nieuwe varianten zelfs minder ziekmakend. Ook het risico op langdurige klachten, bekend als longcovid, neemt af. “Een virus verspreidt zich het best als mensen niet erg ziek worden,” aldus Rijkers. “Dan blijven ze gewoon onder de mensen, en dat helpt het virus.”
Advies: kwetsbaren extra beschermen
Hoewel er geen reden tot ongerustheid is, waarschuwt Rijkers voor mogelijke risico’s bij kwetsbare groepen. “Er is geen reden tot paniek, maar hou rekening met ouderen en mensen met een zwakke gezondheid. Zij kunnen nog steeds in het ziekenhuis belanden door het virus.” Voor wie een vaccinatie-uitnodiging heeft ontvangen, raadt hij aan om daar gebruik van te maken.
Oude zelftesten blijven betrouwbaar
Veel mensen hebben nog coronazelftesten van eerdere jaren in huis. Volgens experts kunnen die nog steeds gebruikt worden om besmetting met de nieuwe variant aan te tonen. “De test kijkt naar een eiwit dat niet verandert,” legt Rijkers uit. Daardoor blijven oude testen effectief, ook tegen nieuwe subvarianten.
Vijf jaar na het eerste coronageval
Vijf jaar geleden werd het eerste coronageval in Nederland vastgesteld. Daarna volgden lockdowns, een avondklok en talloze maatregelen. Hoewel het dagelijkse leven inmiddels is teruggekeerd naar normaal, blijft het coronavirus aanwezig. Sommige gewoonten uit die tijd, zoals extra handhygiëne en zelftesten bij klachten, blijken blijvend.
De situatie vraagt volgens het RIVM om alertheid, maar geen paniek. Het instituut blijft de verspreiding via rioolwater en laboratoriumonderzoek volgen. Met de huidige immuniteit en mildere varianten lijkt het coronavirus voorlopig beheersbaar, maar het blijft opletten voor de kwetsbaarsten in de samenleving.
