De rechtbank in Amsterdam heeft geoordeeld dat Universal Music Netherlands niet verplicht is een hogere vergoeding te betalen aan artiesten zoals Henk Westbroek. De zanger reageerde daarop teleurgesteld via X (voorheen Twitter) en noemde het oordeel „dom”. Het vonnis betekent dat artiesten voorlopig geen extra inkomsten ontvangen voor muziek die via streamingdiensten wordt beluisterd.
Eerlijkere verdeling
Westbroek is al langere tijd verwikkeld in een juridische strijd met Universal Music, samen met Marinus de Goederen van A Balladeer en Arrien Molema van Room Eleven. Zij vinden dat Nederlandse artiesten te weinig verdienen aan muziek die via streamingdiensten wordt afgespeeld. Ze noemen de verdeling van inkomsten oneerlijk en wijzen op contracten die zijn afgesloten in een tijd waarin streaming nog niet bestond.
Westbroek tekende zijn eerste contract bij Universal al in 1999, toen streamingdienstgebruik nauwelijks bestond. Volgens de artiesten sluiten die oude afspraken niet meer aan bij de manier waarop luisteraars nu muziek consumeren. Ze willen dat platenmaatschappijen rekening houden met de veranderde markt en een groter deel van de inkomsten met de artiesten delen.
Rechter wijst extra betalingen af
Woensdag werd de langverwachte uitspraak gedaan door de rechtbank. Tot teleurstelling van de betrokken artiesten besloot de rechter dat Universal Music niet verplicht is om meer uit te keren. De rechtbank stelde vast dat niet bewezen was dat de platenmaatschappij te weinig vergoedingen had uitgekeerd, waardoor er geen reden was om de bestaande contracten te wijzigen of ongeldig te verklaren.
De artiesten hadden geëist dat zij voortaan vijftig procent van de royalties zouden ontvangen en hadden om schadevergoeding gevraagd voor jarenlang te weinig inkomsten. Die eisen werden verworpen: de rechter vond onvoldoende bewijs dat Universal Music zich niet aan de gemaakte afspraken had gehouden.
Kritiek van Westbroek en reactie platenmaatschappij
Na de uitspraak uitte Westbroek stevige kritiek via X. Hij vergeleek de Nederlandse situatie met zaken in het buitenland, waar artiesten wel in het gelijk zijn gesteld. Volgens hem bepalen grote platenmaatschappijen in Nederland zelf hoeveel zij artiesten betalen voor streaming. Hij schreef: „Dom, hè? Die buitenlandse rechters!”
Universal Music liet weten tevreden te zijn met het oordeel. Een woordvoerder gaf aan dat het bedrijf altijd bereid is om met artiesten in gesprek te gaan. „De deur staat open voor overleg over contracten en andere zaken als zij dat willen,” aldus de verklaring. Voorlopig ziet het ernaar uit dat de maatschappij geen veranderingen hoeft door te voeren.
Standpunt van de Kunstenbond
Ook Kunstenbond, die samen met BAM! Popauteurs de zaak ondersteunde, liet weten teleurgesteld te zijn met het resultaat. Volgens de bond is dit een gemiste kans om artiesten in het digitale tijdperk eerlijker te belonen. De feiten geven volgens hen te weinig erkenning aan de ongelijke positie van artiesten tegenover grote labels.
Advocaat Bjorn Schipper, die de artiesten vertegenwoordigt, noemt de uitkomst teleurstellend. Hij wees erop dat het auteurscontractenrecht uit 2015 bedoeld was om artiesten beter te beschermen, maar in de praktijk nauwelijks verbetering bood. Artiesten blijven volgens hem afhankelijk van machtige platenmaatschappijen die bepalen hoeveel zij ontvangen.
Strijd blijft voortduren
Hoewel de uitspraak een tegenslag is voor Westbroek en zijn medestanders, is de strijd nog niet voorbij. Westbroek gaf via X aan dat hij blijft pleiten voor een eerlijke vergoeding. Hij benadrukte dat artiesten recht hebben op een eerlijk deel van de opbrengsten van hun werk. De Kunstenbond sluit zich hierbij aan en stelt dat de uitspraak geen eindpunt is, maar juist het begin van de discussie.
De bond vindt daarnaast dat wetgeving beter moet aansluiten bij de moderne muziekindustrie. Streaming is tegenwoordig de belangrijkste manier waarop mensen muziek beluisteren, maar veel contracten zijn nog gebaseerd op fysieke verkoop zoals cd’s. Daardoor krijgen artiesten vaak slechts een klein percentage van de opbrengst, terwijl labels en platforms het meeste geld verdienen.
Ook politiek geroerd door zaak
Veel artiesten hopen dat de politiek zich met dit dossier gaat bemoeien. Zij willen dat de overheid kijkt naar de manier waarop streaminginkomsten verdeeld worden. In landen als België en het Verenigd Koninkrijk kregen artiesten eerder al gelijk in soortgelijke zaken, wat hoop geeft dat er ook hier verandering mogelijk is.
Gevolgen voor de muziekindustrie
De zaak van Westbroek staat niet op zichzelf. Wereldwijd klinkt de klacht dat contracten oneerlijk zijn en vergoedingen voor streams te laag uitvallen. Streamingdiensten zoals Spotify en Apple Music betalen per stream slechts een fractie van een cent, waarna nog een deel wegvalt aan labels, producenten en maatschappelijke rechtenorganisaties. Voor veel muzikanten blijft er daardoor nauwelijks iets over.
Deskundigen wijzen erop dat de muziekwereld dringend nieuwe regels nodig heeft. De manier waarop inkomsten worden verdeeld past niet meer bij de digitale realiteit. Artiesten willen meer transparantie over hoeveel geld er binnenkomt en hoe dat wordt verdeeld. De hoop is dat deze Nederlandse uitspraak de discussie over eerlijke betaling nieuw leven inblaast.
Onrust onder artiesten
Voorlopig lijkt Universal Music gewonnen te hebben, maar onvrede onder artiesten blijft groot. De kans is reëel dat de discussie zal doorgaan, zowel rechtszaal als politiek. Voor artiesten zoals Westbroek blijft het doel duidelijk: eerlijke beloning voor creatief werk in een tijd waarin muziek vooral digitaal wordt gedeeld.
Impact van de uitspraak op toekomstige zaken
De uitspraak van de rechtbank Amsterdam kan verstrekkende gevolgen hebben voor andere artiesten die stappen overwegen. Als rechters in Nederland blijven vasthouden aan oude contracten, kan dat het moeilijker maken om verandering af te dwingen. Tegelijkertijd zorgt de publieke discussie voor meer bewustzijn over de positie van artiesten in de muziekindustrie.
Westbroek en zijn medestanders hopen dat hun zaak op langere termijn toch iets oplevert. Zelfs met dit verlies heeft de kwestie veel aandacht gegenereerd. Daarmee is de strijd voor eerlijke betaling allesbehalve beëindigd.
