De afgelopen weken is de onrust over contant betalen duidelijk toegenomen. Op sociale media, in cafés en bij autodealers klinkt dezelfde vraag steeds vaker: “Mag ik nog wel cash betalen?”. Die onzekerheid is begrijpelijk, want per 1 januari 2026 is een ingrijpende regel ingevoerd. De wijziging kwam zonder brede aankondiging, maar heeft grote gevolgen voor het dagelijkse betalingsverkeer. Wat jarenlang vanzelfsprekend was, blijkt ineens strafbaar.
Sinds 1 januari 2026 geldt in Nederland een verbod op contante betalingen vanaf €3.000 bij goederen. Zodra een ondernemer of handelaar betrokken is, mag cash niet meer worden gebruikt. Het maakt daarbij geen verschil of het om nieuwe of tweedehands goederen gaat. Het maximaal toegestane bedrag per transactie bedraagt €2.999,99. Elke betaling daarboven is wettelijk verboden en laat geen ruimte voor interpretatie.
Harde grens zonder uitzonderingen
De wet kent geen grijs gebied, geen meldplicht en geen beoordelingsruimte voor ondernemers. Zowel betalen als aannemen van contant geld boven de grens is verboden. Dat betekent dat niet alleen verkopers, maar ook kopers verantwoordelijk zijn. Autodealers, juweliers, elektronicazaken en andere professionele handelaren vallen allemaal onder deze regel. Onwetendheid geldt daarbij niet als verzachtende omstandigheid.
Achtergrond van de maatregel
De aangescherpte regel is gebaseerd op de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. Contant geld speelt een belangrijke rol bij criminele geldstromen vanwege beperkte traceerbaarheid. Grote cashbetalingen worden regelmatig gebruikt om illegale inkomsten om te zetten in ogenschijnlijk legale aankopen. Door de grens fors te verlagen wil de overheid dat mechanisme doorbreken en witwassen ontmoedigen.
Nederland strenger dan Europa
Binnen de Europese Unie geldt pas een maximum van €10.000 voor contante betalingen. Nederland heeft er bewust voor gekozen daar ruim onder te blijven. Met een limiet van €3.000 wordt het lastiger om grote bedragen ongemerkt te verplaatsen. Daarmee sluit Nederland aan bij België en is het minder streng dan Frankrijk en Spanje. In die landen ligt de grens zelfs op €1.000.
Splitsen van betalingen verboden
Een hardnekkige misvatting is dat het verbod te omzeilen is door betalingen op te splitsen. De wet kijkt echter naar de feitelijke transactie. Wie een aankoop van €4.000 verdeelt over twee betalingen van €2.000 overtreedt alsnog de regels. Ook combinaties van cash en pin boven de grens gelden als één transactie. Dit blijft gelden, zelfs wanneer betalingen op meerdere dagen plaatsvinden.
Fouten vooral in de praktijk
Juist bij samengestelde transacties gaat het in de praktijk vaak mis. Ondernemers en klanten onderschatten de reikwijdte van de wet. Handhaving richt zich daarom nadrukkelijk op dit soort constructies. Controleurs kijken naar samenhang, intentie en timing van betalingen. Pogingen om de regels creatief te interpreteren worden zelden geaccepteerd. Dat maakt kennis van de wet essentieel.
Uitzondering tussen particulieren
Er bestaat wel een belangrijke uitzondering die vaak wordt vergeten. Contante betalingen tussen particulieren onderling blijven toegestaan, ook boven €3.000. Voorwaarde is dat beide partijen geen ondernemer zijn en niet handelen als professional. Een particuliere verkoop via Marktplaats kan dus nog volledig contant verlopen. Zodra één partij als ondernemer optreedt, vervalt deze uitzondering direct en volledig.
Diensten voorlopig uitgezonderd
Het verbod richt zich uitsluitend op goederen en niet op diensten. Contante betalingen voor reparaties, huur of advies zijn daarom nog toegestaan, ongeacht het bedrag. Deze keuze is bewust gemaakt binnen de huidige wetgeving. Tegelijkertijd wordt op Europees niveau al gesproken over uitbreiding. Andere fiscale en administratieve verplichtingen blijven overigens onverminderd van kracht.
Andere betaalmiddelen toegestaan
Het verbod geldt alleen voor chartaal geld. Niet-cash betaalmiddelen blijven onbeperkt toegestaan. Pinbetalingen, bankoverschrijvingen, creditcards en cadeaubonnen vallen buiten het verbod. Voor ondernemers betekent dit volledige traceerbaarheid van grote transacties. Voor consumenten maakt deze ontwikkeling contant betalen steeds minder praktisch bij grotere aankopen, ondanks dat cash wettig betaalmiddel blijft.
Strenge boetes en actief toezicht
Overtreding van het verbod kan leiden tot forse sancties. Boetes kunnen oplopen tot €10.000 of meer, afhankelijk van ernst en herhaling. In ernstige gevallen is strafrechtelijke vervolging mogelijk. Het toezicht ligt bij de Belastingdienst, via Bureau Toezicht Wwft. Sectoren zoals autohandel en juweliers staan daarbij extra onder toezicht vanwege verhoogde risico’s.
Situatie vóór de wijziging
Tot en met 2025 bestond er geen absoluut verbod op contant betalen onder €10.000. Wel golden er meldplichten en cliëntenonderzoek bij hoge bedragen. Daardoor kon iemand nog €9.999 contant betalen bij een dealer. Juridisch was dat toegestaan, al was het praktisch risicovol. Sinds 2026 is deze speelruimte volledig verdwenen en vervangen door een harde grens.
Europese regels vanaf 2027
Vanaf 2027 voert de Europese Unie een verbod in op contante betalingen boven €10.000 voor goederen en diensten. Lidstaten mogen strengere regels hanteren. Nederland hoeft daardoor niets aan te passen en behoudt de huidige grens. Dat plaatst het land blijvend in de strengste categorie. Ook transacties in het buitenland blijven aan Nederlandse regels gebonden.
Maatschappelijke impact en debat
In sectoren zoals de autohandel leidt de maatregel tot zichtbare spanningen. Dealers weigeren standaard grote cashbetalingen, wat bij klanten frustratie oproept. Op sociale media groeit het debat over privacy, controle en overheidsbemoeienis. Juridisch is de regel echter helder en internationaal niet uitzonderlijk. Contant betalen blijft toegestaan, maar het speelveld is aanzienlijk kleiner geworden.
