De eerste doorrekening van de plannen van het nieuwe kabinet, met Rob Jetten als beoogd premier, zorgt meteen voor onrust. Uit cijfers van het Centraal Planbureau (CPB) blijkt dat de koopkracht er minder op vooruitgaat dan je zonder extra beleid zou verwachten. Vooral de rekening die bij ‘bijna iedereen’ belandt, springt eruit en leidt tot felle reacties.
PVV-leider Geert Wilders noemt het op X zelfs “knettergek”. Zijn woede richt zich vooral op een combinatie van hogere lasten, een oplopend eigen risico en grote investeringen elders. Dat is precies de cocktail die dit akkoord politiek zo explosief maakt.
Wat het CPB ziet in de plannen
Volgens het CPB levert het akkoord van D66, VVD en CDA gemiddeld een koopkrachtstijging op van 0,2 procent. Dat klinkt positief, maar het is wel aanzienlijk minder dan het scenario zonder aanvullend beleid, waarin een gemiddeld huishouden ongeveer 0,6 procent zou stijgen.
Met andere woorden: de economie en lonen zouden mensen al een kleine plus geven, maar door de gekozen maatregelen blijft daar veel minder van over. In de praktijk voelt dat voor veel huishoudens niet als vooruitgang, maar als een gemiste kans.
Lagere inkomens voelen het eerst de druk
Het CPB laat zien dat vooral de onderkant van het inkomensgebouw nauwelijks profiteert. Huishoudens met een inkomen tot 32.000 euro gaan er per saldo niet op vooruit. Juist daar is de ruimte klein: boodschappen, huur en energie drukken al genoeg.
Aan de bovenkant is het beeld anders. Inkomens vanaf 115.000 euro gaan er met 0,3 procent het meest op vooruit. Dat verschil is politiek gevoelig, omdat het kabinet tegelijkertijd spreekt over “eerlijk delen” en “kansengelijkheid”.
Eigen risico omhoog naar 520 euro
De meest concrete maatregel waar mensen direct op aanslaan, is de stijging van het eigen risico in de zorg. In 2027 gaat het bedrag van 385 naar 460 euro. Daarna loopt het stapsgewijs verder op tot 520 euro in 2030.
Dat betekent een stijging van 135 euro ten opzichte van nu. Het eigen risico is het bedrag dat je eerst zelf betaalt voordat de verzekering bepaalde zorgkosten vergoedt. Voor veel mensen voelt dat niet als “sturen op zorgkosten”, maar als een extra boete op ziek worden.
Zorgpremie daalt licht, maar toeslag ook
Het kabinet zet daar tegenover dat de zorgpremie iets omlaag kan. Alleen: als de premie daalt, zakt voor veel mensen ook de zorgtoeslag mee. Daardoor blijft het netto-effect voor veel huishoudens beperkt of zelfs negatief, zeker als je zorg nodig hebt.
In de praktijk maakt het dus uit hoe je jaar verloopt. Ben je gezond, dan merk je het eigen risico minder. Heb je medicijnen, fysio of ziekenhuiszorg nodig, dan tikt die hogere drempel juist harder aan.
Belastingtarieven en een ‘vrijheidsbijdrage’
Naast de zorgmaatregelen spelen ook hogere belastingtarieven en de invoering van een zogeheten vrijheidsbijdrage een rol in de beperkte koopkrachtgroei. De term klinkt vriendelijk, maar komt uiteindelijk neer op extra lasten die burgers gaan voelen.
Juist de optelsom maakt het zwaar: hogere belastingen, een hoger eigen risico en aanpassingen in uitkeringen. Los kun je elke maatregel uitleggen, maar samen voelt het voor veel kiezers als: meer betalen, minder zekerheid.
Werklozen en arbeidsongeschikten het hardst geraakt
Het CPB is opvallend duidelijk over de gevolgen voor mensen die hun baan verliezen of arbeidsongeschikt raken. Door aanpassingen in de hoogte en duur van uitkeringen ontstaat volgens de rekenmeesters een “sterk negatief koopkrachteffect”.
Belangrijk detail: deze gevolgen zitten grotendeels niet in de standaard koopkrachtplaatjes die vaak rondgaan. Dat betekent dat het echte verhaal voor deze groepen nóg pittiger kan zijn dan de gemiddelde cijfers doen vermoeden.
Meer uitgaven, maar ook bezuinigingen
De overheid geeft netto jaarlijks 2,7 miljard euro extra uit in de komende kabinetsperiode. Dat leidt op termijn tot een hogere staatsschuld. Tegelijkertijd wordt er stevig gesneden in sociale zekerheid en zorg, terwijl Defensie juist extra geld krijgt.
Per saldo stijgen de lasten voor burgers, concludeert het CPB. Dat is precies waarom de politieke discussie meteen losbarst: waar gaat het geld heen, wie betaalt het, en wie merkt het als eerste in de portemonnee?
Werkloosheid en armoede lopen op
In de doorrekening loopt de werkloosheid iets sneller op en komt uit op ruim 453.000 personen. Dat is geen enorme sprong, maar wel een trend die wringt met het beeld van stabiliteit dat een nieuw kabinet graag uitstraalt.
Ook het aantal mensen onder de armoedegrens neemt toe in de komende jaren. Het CPB waarschuwt bovendien dat langer doorwerken ertoe kan leiden dat meer mensen arbeidsongeschikt raken of in de bijstand belanden.
Aow-leeftijd stijgt richting 70 jaar
Een ander gevoelig punt: de AOW-leeftijd gaat vanaf 2033 sneller omhoog dan nu gepland. Als de voorstellen doorgaan, komt de pensioenleeftijd in 2060 uit op 70 jaar en 6 maanden.
Dat is vijftien maanden later dan onder de huidige regeling. Voor kantoorbanen is langer doorwerken al pittig, maar voor mensen met fysiek zwaar werk klinkt het als een bijna onhaalbare opgave.
Wilders haalt uit op X
Geert Wilders reageert fel en publiekelijk. Op X schrijft hij dat Jetten het eigen risico laat stijgen naar 520 euro, met daarbij een boze reactie. In een tweede bericht zet hij er een groot uitgavenvoorbeeld tegenover: “60 miljard voor wind op zee”.
Jetten laat eigen risico zorg stijgen naar 520 euro! 😡 pic.twitter.com/I0rkTP3hOI
— Geert Wilders (@geertwilderspvv) February 20, 2026
Met de term “knettergek” zet hij de toon voor het debat dat eraan komt. Of je het met Wilders eens bent of niet: het laat zien hoe snel dit dossier emotie oproept, omdat het direct raakt aan zorg, werken en rondkomen.
Wat dit nu betekent voor huishoudens
Voor veel mensen is de kern simpel: de gemiddelde koopkracht gaat een beetje omhoog, maar minder dan je zou verwachten, terwijl vaste lasten en risico’s toenemen. Dat voelt als een ongunstige ruil, zeker bij lagere inkomens.
De komende weken zal de discussie waarschijnlijk draaien om bijsturen: kan het eigen risico minder hard stijgen, kunnen kwetsbare groepen beter worden beschermd, en hoe leg je uit dat sommige groepen wel plusjes zien en anderen niet?
Praat mee
De plannen zijn nog lang niet het eindstation: er komen debatten, amendementen en ongetwijfeld aanpassingen. Maar het signaal van het CPB is duidelijk genoeg om nu al vragen te stellen over eerlijkheid, zorg en zekerheid voor de middengroep.
Wat vind jij: zijn deze maatregelen logisch om de overheidsfinanciën op orde te krijgen, of gaat de rekening te veel naar gewone huishoudens? Laat het weten op onze sociale media—wij zijn benieuwd naar jouw reactie.
Bron: socialnieuws.nl
