Presentator en journalist Koos Postema is op 93-jarige leeftijd overleden. Zijn familie heeft het nieuws bevestigd aan persbureau ANP. Postema overleed in het bijzijn van zijn dochters Judith en Ingrid, en wordt door zijn naasten omschreven als een bevlogen radio- en tv-maker.
Wie hem op televisie zag, herinnert zich vooral die rustige, warme manier van praten: alsof hij je iets uitlegde zonder ooit belerend te worden. Jarenlang was Postema een vertrouwd gezicht bij programma’s als Achter het Nieuws en later bij het immens populaire reünieprogramma Klasgenoten. Ook presenteerde hij diverse NOS-programma’s en drukte hij een herkenbare stempel op de journalistiek van zijn tijd. De uitvaart vindt in besloten kring plaats.
Een jeugd in Rotterdam, getekend door oorlog
Koos Postema werd geboren in Rotterdam als zoon van een trambestuurder. Zijn vader overleed toen Koos pas vier jaar oud was; echt kennen heeft hij hem nooit gedaan. In een interview met HP/De Tijd vertelde Postema later dat zijn vader volgens de verhalen een vriendelijke, maar ook “stoute” man was—een kant die hij bij zichzelf ook herkende.
Op zevenjarige leeftijd maakte hij het bombardement van Rotterdam mee, een gebeurtenis die een onuitwisbare indruk achterliet. De wijk waarin hij woonde werd volledig verwoest. Het gezin week uit naar Vlaardingen, maar Postema keerde later terug naar Rotterdam om daar de Pedagogische Academie te volgen.
Van klaslokaal naar omroepstudio
Na zijn militaire dienst werkte Postema kort als leraar. Maar de radio trok. In 1960 solliciteerde hij bij de VARA-radio en werd hij aangenomen bij Dingen van de dag. Twee jaar later verscheen hij voor het eerst op televisie als verslaggever bij Achter het Nieuws, het programma waarmee hij voor veel kijkers een bekende naam werd.
Zijn achtergrond als docent bleef overigens altijd een beetje doorwerken in zijn stijl. Niet in de zin van een opgeheven vingertje, wel in zijn rustige opbouw, het vermogen om luisteraars mee te nemen en zijn talent om mensen op hun gemak te stellen—ook wanneer het onderwerp gevoelig lag.
Reportages van wereldformaat
Bij Achter het Nieuws maakte Postema grote reportages over onderwerpen die dicht op de actualiteit zaten en vaak ook rauw en confronterend waren. Hij berichtte onder meer over de opstand tegen het Portugese koloniale bestuur in Angola, de aardbeving in Skopje en de oorlog en hongersnood in Biafra.
Het was journalistiek in een tijd waarin een reportage nog echt een ‘reis’ was: minder snel, minder hapklaar, maar vaak met meer ruimte voor observatie en nuance. Postema stond bekend als iemand die niet op zoek was naar spektakel, maar naar verhalen die iets lieten zien over mensen en hun omstandigheden.
Taboes bespreekbaar maken, zonder sensatie
Een van Postema’s grote kwaliteiten was dat hij lastige onderwerpen toegankelijk wist te maken voor een breed publiek. Thema’s als euthanasie, abortus, pedofilie en transseksualiteit kwamen in zijn programma’s ter sprake op een manier die destijds uitzonderlijk was: open, menselijk en met aandacht voor de geïnterviewden.
Dat deed hij onder meer in Een klein uur “U” en Een Groot Uur “U”, programma’s waarin persoonlijke verhalen en maatschappelijke discussie samenkwamen. In 1969 leverde hem dat de Zilveren Nipkowschijf op, een belangrijke onderscheiding in de Nederlandse televisiewereld.
Het interview dat hem altijd bijbleef
In gesprekken over zijn loopbaan noemde Postema later één verhaal dat hem bijzonder was bijgebleven: een studio-interview over het seksleven van een gehandicapte man. De openheid van de gast, en de spanning in de studio, maakten diepe indruk. Het was televisie die in stilte binnenkwam.
Postema vertelde dat men in die tijd nog net niet durfde te vragen: “Hoe doen jullie het dan?” Maar juist doordat de man zonder sensationele details toch eerlijk en helder sprak, voelde het voor veel kijkers als iets nieuws: een taboe dat ineens een menselijk gezicht kreeg.
Sportliefde en radio: Langs de lijn
Naast actualiteiten had Postema ook een duidelijk zwak voor sport. Hij presenteerde het radioprogramma NOS Langs de Lijn en maakte in 1963 een memorabel moment mee: vanuit de studio in Bussum deed hij, stevig rokend, verslag van de legendarische Elfstedentocht die Reinier Paping won.
Dat soort radio hoort bij een ander tijdperk, maar voor veel luisteraars is het precies dat beeld dat blijft hangen: de stem die je door een grote sportdag loodst, met genoeg rust om spanning op te bouwen en genoeg enthousiasme om je mee te sleuren.
Een vaste waarde bij de NOS in de jaren zeventig
In de jaren zeventig presenteerde Postema voor de NOS programma’s als Den Haag Vandaag, Langs de Lijn en Met Het Oog Op Morgen. Daarmee bewoog hij zich moeiteloos tussen politiek, sport en duiding—een mix die toen minder vanzelfsprekend was dan nu.
Zijn stijl bleef herkenbaar: niet luid, niet gehaast, wel betrokken. In een medialandschap dat steeds sneller werd, bleef hij lang staan voor het gesprek. Juist daardoor kreeg hij het imago van een betrouwbare journalist die je met een gerust hart een onderwerp liet uitleggen.
Ontbijttelevisie: vroeg op, met Koos
Midden jaren tachtig stond Postema aan de wieg van het eerste Nederlandse ontbijtprogramma: Ontbijt Met Koos. Daarmee verhuisde hij naar een ander moment van de dag—vroeg, licht, toegankelijk—maar zonder zijn journalistieke nieuwsgierigheid kwijt te raken.
Later keerde dat idee terug tijdens de Winterspelen in Calgary, toen kijkers opnieuw “met Koos” konden ontbijten in het Olympisch Ontbijt. Het typeert hoe breed hij inzetbaar was: van zware onderwerpen tot luchtige ochtenden, altijd met dezelfde herkenbare toon.
Klasgenoten: reünies die kleine documentaires werden
In 1986 presenteerde Postema de eerste aflevering van Klasgenoten, een programma dat razend populair werd. Tussen 1986 en 1989 maakte hij 175 afleveringen, eerst voor de VARA en later voor Veronica. Het concept was simpel: een bekende Nederlander terug naar de schooltijd.
Postema noemde het programma “heerlijk” om te doen, juist omdat het meer werd dan nostalgie. De beste afleveringen waren volgens hem portretten van buurten, mensen en hun tijd: hoe arm iemand was, hoe een dorp voelde, hoe een jeugd een leven kleurt. “Een soort lichte documentaires,” zei hij daarover.
Waarom hij er zo goed in was
Producent Jef Rademakers zei later dat Postema’s ervaring als leerkracht hem “geknipt” maakte voor Klasgenoten. Hij had het gezag van een onderwijzer, maar bleef tegelijk altijd een beetje schooljongen: nieuwsgierig, soms ondeugend, en nooit bang voor een grap op z’n tijd.
Het was precies die combinatie—eruditie en relativering, overwicht en warmte—waardoor gesprekken niet stijf werden. Mensen vertelden hem dingen die ze anderen misschien niet zo snel vertelden. Niet omdat hij duwde, maar omdat hij ruimte gaf.
Uitstapjes naar commercieel en terug naar inhoud
In de jaren tachtig en negentig probeerde Postema ook commerciële televisie, maar die uitstapjes pakten niet goed uit. Een bekend voorbeeld is Sport 7, de sportzender die het niet redde. Daarin zat hij niet alleen; het was een bredere worsteling van de sector met nieuwe vormen en geldstromen.
Postema vond daarna opnieuw zijn plek in meer inhoudelijke omgevingen. Hij ging aan het werk voor de RVU, waar hij programma’s maakte als Werken aan Werk en Kaap de Goede Hoop. Het paste bij hem: verhalen vertellen met aandacht voor maatschappij en mens.
Omroep Max, erkenning en een blijvende naam
Sinds 2012 was Postema verbonden aan Omroep Max. Daar presenteerde hij het tv-programma TV-Wijzer en verzorgde hij de rubriek Televisie Uit Blik in Tijd voor Max. Ook op latere leeftijd bleef hij dus actief, nieuwsgierig en betrokken bij het medium dat hij mee had gevormd.
De erkenning voor zijn werk kwam in verschillende vormen: in 1991 werd hij Ridder in de Orde van Oranje Nassau. In 2007 kreeg hij de Beeld en Geluid Oeuvre Award. En op zijn tachtigste werd op het Mediapark in Hilversum een straat naar hem vernoemd. Rond die verjaardag verscheen ook de documentaire Docu: Koos Postema van Ferry de Groot.
Een stem die bij veel mensen hoorde
Met het overlijden van Koos Postema verdwijnt een stem die voor meerdere generaties gekoppeld is aan vertrouwen, nieuwsgierigheid en een soort kalme vanzelfsprekendheid. Hij was geen presentator die zichzelf centraal zette, maar iemand die vooral anderen aan het woord liet—en precies dáárin groot werd.
Welke aflevering van Klasgenoten (of welk interview van Postema) is jou het meest bijgebleven? Laat het ons weten via onze sociale media—we zijn benieuwd naar jullie herinneringen.
Bron: nos.nl
