Contant betalen raakt steeds meer uit de gratie. Waar je vroeger je boodschappen of koffie standaard met muntgeld afrekende, zie je nu steeds vaker alleen nog de optie om te pinnen of je telefoon tegen een betaalautomaat te houden. In meerdere sectoren, waaronder de horeca en retail, verdwijnt cashgeld in rap tempo.
Het gebruik van digitale betaalmiddelen als pinpassen, Apple Pay en Google Pay wordt door bedrijven niet alleen als efficiënter ervaren, maar ook als veiliger. Toch roept deze ontwikkeling ook bezorgdheid op, vooral onder kwetsbare groepen die minder goed meekomen in de digitalisering.
Cashloos als nieuwe standaard
In het Verenigd Koninkrijk zie je dat steeds meer bedrijven de stap zetten naar volledig cashloze dienstverlening. Volgens de Daily Express accepteren verschillende grote ketens inmiddels uitsluitend nog digitale betalingen. Restaurantketen Zizzi geeft aan dat dit het betaalproces aanzienlijk versnelt. Daarnaast verhoogt het de veiligheid voor zowel gasten als medewerkers, omdat er geen contant geld meer in de zaak aanwezig is.
Ook bij Gail’s Bakery speelt veiligheid een rol, maar zij noemen ook een ander voordeel: het beperken van de CO2-uitstoot. Doordat er geen geldtransport meer nodig is, wordt er volgens het bedrijf een bijdrage geleverd aan het milieu. Grote supermarktketens blijven hierin niet achter. Zo accepteert Asda op bijna 270 tankstations geen cash meer.
De reden? Ruim 90 procent van de klanten betaalde toch al met de pinpas of contactloos. Bij Tesco kunnen klanten in veertig cafés alleen nog digitaal afrekenen. Ook Sainsbury’s kiest steeds vaker voor winkels zonder contant geld, al zijn ze nog niet volledig overgestapt.
Ouderen dreigen buiten de boot te vallen
Toch is de overgang naar een volledig cashloos systeem niet voor iedereen goed nieuws. Veel ouderen en mensen met een laag inkomen vertrouwen nog sterk op contant geld. Niet iedereen beschikt over een smartphone of bankpas. Sommige mensen vinden het bovendien lastig om met digitale betaalmethoden om te gaan. Deze groep dreigt uitgesloten te worden van winkels of diensten die alleen nog pinbetalingen accepteren.
Daarnaast helpt contant geld veel mensen bij het behouden van overzicht op hun uitgaven. Het tastbare karakter van munt- en briefgeld maakt het eenvoudiger om binnen een bepaald budget te blijven. Digitale betalingen verlopen vaak ongemerkt, waardoor je het risico loopt meer uit te geven dan je eigenlijk kunt missen. Dat kan leiden tot financiële problemen of schulden, vooral voor mensen die al moeite hebben om rond te komen.
Rechten van consumenten
Een hardnekkig misverstand onder consumenten is dat winkels wettelijk verplicht zouden zijn om contant geld te accepteren. Zij redeneren dat biljetten en munten officiële betaalmiddelen zijn en dus overal gebruikt moeten kunnen worden. Toch ligt dat juridisch gezien anders.
Volgens de Bank of England betekent ‘wettig betaalmiddel’ enkel dat je er een schuld mee kunt aflossen. Een winkelier mag zelf bepalen welke betaalmethoden hij accepteert. Een restaurant of winkel mag dus weigeren om contant geld aan te nemen en mag uitsluitend digitaal werken.
Dat betekent in de praktijk dat je als klant niet altijd kunt rekenen op de mogelijkheid om cash te betalen, hoe graag je dat ook wilt. De keuzevrijheid ligt in dit geval bij de ondernemer, niet bij de consument.
Storingen en cyberaanvallen
De afhankelijkheid van digitale betaalmiddelen maakt een samenleving kwetsbaarder voor technische problemen. Als de technologie faalt, sta je letterlijk met lege handen. Een recente storing bij een grote Britse bank zorgde ervoor dat klanten tijdelijk geen enkele betaling konden uitvoeren. Mensen die op dat moment geen contant geld bij zich hadden, konden simpelweg niet afrekenen.
Naast technische storingen is er ook een groeiend risico op cybercriminaliteit. Hackers richten zich steeds vaker op betaalverkeer. Wanneer gevoelige data wordt buitgemaakt, kunnen consumenten én bedrijven flinke schade lijden. In een volledig digitaal systeem zijn jouw persoonlijke betaalgegevens waardevolle doelwitten voor criminelen.
Controle over je eigen geld
Een vaak genoemde zorg rondom een cashloze samenleving is het verlies van privacy. Contant geld laat geen sporen na, terwijl digitale betalingen geregistreerd worden en te herleiden zijn tot individuele gebruikers. Dat roept vragen op over de invloed van banken, overheden en grote bedrijven op jouw financiële vrijheid.
In sommige landen wordt al openlijk gevreesd voor financiële surveillance. Je betaalt alles digitaal, en dus is iedere transactie te volgen. Daarmee groeit het risico dat externe partijen controle uitoefenen op hoe en wanneer jij jouw geld kunt gebruiken. In extreme gevallen kunnen transacties geblokkeerd worden of kun je zelfs uitgesloten raken van financiële diensten.
Digitaal gemak
Hoewel het duidelijk is dat digitale betaalmiddelen de toekomst hebben, is het belangrijk om ook ruimte te blijven houden voor contant geld. Het doel moet niet zijn om cash volledig af te schaffen, maar om beide systemen naast elkaar te laten bestaan. Zo blijft de samenleving toegankelijk voor iedereen, ook voor mensen die minder digitaal vaardig zijn.
Overheden en bedrijven kunnen hierin een actieve rol spelen. Ze zouden kunnen overwegen om winkels wettelijk te verplichten om contant geld als betaalmiddel te blijven accepteren. Daarnaast zijn educatieve programma’s belangrijk, zodat mensen die nu nog afhankelijk zijn van cash begeleid kunnen worden naar digitale alternatieven.
Ook is het van belang om digitale betaalopties te ontwikkelen die geen bankrekening vereisen, zodat mensen zonder toegang tot een bank toch mee kunnen doen. Een hybride betaalmodel, waarbij klanten altijd de keuze hebben tussen contant en digitaal, zou een goede oplossing kunnen zijn. Zo worden snelheid en veiligheid gecombineerd met inclusiviteit en toegankelijkheid.
Wat vind jij: moeten winkels verplicht worden om contant geld te blijven accepteren? Laat het ons weten in de reacties op Facebook.
