Brussel – Binnen de Europese Unie dringt de discussie over het gebruik van alcoholhoudende handgels naar voren. Europese functionarissen maken zich zorgen over de veiligheid van handgels met ethanol en onderzoeken of deze middelen nog wel verkocht mogen worden. Voor consumenten die regelmatig een flesje desinfecterende handgel uit het schap pakken, kan dit betekenen dat zij binnenkort misgrijpen in de winkel.
Ethanol als hoofdcomponent
In veel handgels is ethanol — beter bekend als alcohol — het belangrijkste bestanddeel. Deze stof is effectief in het doden van bacteriën en virussen en wordt daarom vaak ingezet voor een snelle reiniging van de handen. Daarnaast komt ethanol voor in schoonmaakmiddelen en wasproducten, waar het fungeert als oplosmiddel en ontvetter. Kortom: een veelzijdige stof met een breed toepassingsgebied.
Gezondheidsrisico’s bij langdurig gebruik
Bij normaal gebruik van handgel is de veiligheid voorliggend geen probleem. De zorgen ontstaan echter wanneer sprake is van langdurige of intensieve blootstelling aan ethanol. Onderzoeken laten zien dat hoge doses schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid.
Zo kan langdurig contact invloed hebben op de vruchtbaarheid en bij ongeboren baby’s afwijkingen veroorzaken. Bovendien is blootstelling in verband gebracht met aandoeningen zoals levercirrose en vormen van kanker, waaronder borst- en darmkanker.
Waarom de EU zich zorgen maakt
Hoewel in Europa al strikte regels gelden voor alcoholhoudende producten en ethanol zelfs is opgenomen in de lijst van essentiële geneesmiddelen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), heerst binnen Europese gezondheidsinstanties toch ongerustheid.
Menü- uitingen betreffen vooral de mogelijke verbanden met kanker en zwangerschapsproblemen. De Europese Commissie overweegt daarom handgels met ethanol geheel te verbieden of te vervangen door veiliger alternatieven.
Deskundigen luiden alarmbel
Een groep wetenschappers en zorginstellingen plaatst grote kanttekeningen bij zo’n verbod. Zij wijzen erop dat ethanol essentieel is voor goede handhygiëne, bijvoorbeeld in ziekenhuizen. Volgens Alexandra Peters van de Universiteit van Genève leiden ziekenhuisinfecties wereldwijd tot meer sterfte dan malaria, tuberculose en aids samen.
Goede handdesinfectie met alcoholgel voorkomt naar schatting zestien miljoen infecties per jaar. Ook alternatieven zoals isopropanol zijn, volgens deskundigen, slecht of gevaarlijker. De conclusie is dat een verbod meer kwaad dan goed zou doen.
Beslissing wacht op komend overleg
Eind november staat een bijeenkomst gepland van het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA). Dan moet worden beslist of ethanol officieel als schadelijke stof wordt aangemerkt. Zo’n formaliseringsstap zou tot grote wijzigingen leiden in de markt van desinfecterende producten binnen Europa.
Fabrikanten zouden dan hun producten mogelijk niet meer mogen verkopen. Brancheorganisaties in de schoonmaak- en gezondheidssector hebben zich inmiddels tegen het mogelijke verbod uitgesproken. Volgens hen is het bewijs voor gevaar bij normaal gebruik onvoldoende en wegen de voordelen zwaarder dan potentiële risico’s.
Wat betekent dit voor de consument?
In het geval van een verbod zouden handgels met alcohol uit de winkelschappen kunnen verdwijnen, wat betekent dat alternatieven gezocht moeten worden. Deze zijn echter niet altijd even effectief of gegarandeerd veilig.
Veel mensen gebruiken handgel vooral omdat het makkelijk, snel en betrouwbaar is, met name wanneer water en zeep niet in de buurt zijn. De onzekerheid over het voorstel zorgt voor onrust: is de EU te streng of worden de risico’s juist onderschat? Tot een definitieve beslissing blijven de producten gewoon verkrijgbaar, maar het aanbod kan in de toekomst veranderen.
Balans tussen veiligheid en noodzaak
Het debat rond een verbod op ethanol benadrukt hoe complex het is om een juiste balans te vinden tussen volksgezondheid en praktische noodzaak. Enerzijds willen instanties beschermen tegen schadelijke stoffen; anderzijds is het cruciaal dat ziekenhuizen en consumenten toegang houden tot middelen die infecties voorkomen.
Deskundigen onderstrepen dat aanvullend onderzoek noodzakelijk is voordat grote besluiten worden genomen. Ethanol speelt een prominente rol in de volksgezondheid, in het bijzonder bij het tegengaan van contactoverdraagbare ziekten. Een verbod zou dan ook verstrekkende gevolgen hebben, niet alleen voor consumenten, maar ook voor de gehele zorgsector.
Toekomst van handhygiëne
Voorlopig is het nog afwachten wat de Europese Commissie besluit. Zolang is normaal gebruik van handgel geen reden tot zorg volgens de meeste experts. De discussie richt zich vooral op langdurige en intensieve blootstelling, niet op alledaags gebruik. Toch herinnert dit debat eraan dat ook producten die vanzelfsprekend lijken, risico’s kunnen dragen.
In de komende maanden zal duidelijk worden of de EU kiest voor een strengere aanpak of dat ethanol zijn plek behoudt in handgels en schoonmaakmiddelen. Één ding staat vast: de uitkomst zal invloed hebben op iedereen die schone handen belangrijk vindt.
