Huiseigenaren met een koopwoning krijgen volgend jaar te maken met hogere gemeentelijke woonlasten dan ooit tevoren. Gemiddeld stijgen deze lasten met 3,9 procent, waarmee een nieuwe psychologische grens wordt doorbroken. Voor het eerst komt het gemiddelde bedrag boven de 1000 euro uit. Dat betekent een duidelijke verandering voor huishoudens die jarenlang onder die grens bleven. De stijging raakt een brede groep woningbezitters verspreid over het land.
De gecombineerde aanslag voor OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing komt in 2026 uit op gemiddeld 1001 euro. Dat blijkt uit een jaarlijkse steekproef van Vereniging Eigen Huis onder 106 gemeenten.
Deze selectie vertegenwoordigt ongeveer een derde van alle Nederlandse gemeenten. Voor eigenaren van een koopwoning is dit een historisch moment. Eerder lag het landelijke gemiddelde altijd onder deze symbolische grens.
Meer financiële signalen voor 2026
Naast stijgende gemeentelijke lasten spelen er meer financiële veranderingen richting het nieuwe jaar. Metro publiceerde vandaag aanvullende berichtgeving over inkomensontwikkelingen in 2026.
Daarbij staat vooral centraal hoeveel het nettoloon stijgt en wat daarvan overblijft. Deze ontwikkelingen bepalen samen het besteedbaar inkomen van huishoudens. Juist die combinatie maakt de lastenstijging extra voelbaar. Veel huishoudens moeten meerdere financiële veranderingen tegelijk verwerken.
Forse uitschieters bij koopwoningen
Hoewel het gemiddelde stijgingspercentage beperkt lijkt, zijn er duidelijke uitschieters zichtbaar tussen gemeenten. In Alphen aan de Rijn, Voorst, Rozendaal, Heemskerk en Maasgouw lopen stijgingen uiteen van 10 tot 18 procent.
Voor huiseigenaren daar betekent dat een extra last tussen 98 en 189 euro. Deze verschillen zorgen voor ongelijkheid tussen regio’s. Vooral lokale beleidskeuzes spelen daarbij een grote rol.
OZB als grootste kostenpost
De OZB blijft het zwaarst wegen binnen de gemeentelijke woonlasten en stijgt gemiddeld met 4,6 procent. De onderliggende WOZ-waarde groeit landelijk naar ruim 415.000 euro, een stijging van 9 procent.
In een derde van de gemeenten stijgt de OZB sneller dan gemiddeld. Alphen aan de Rijn springt eruit met bijna 40 procent stijging. In Rozendaal is het absolute bedrag het hoogst met 885 euro.
Afval en riool stijgen minder hard
De tarieven voor afvalstoffenheffing en rioolheffing nemen in 2026 minder sterk toe dan dit jaar. Gemiddeld stijgen deze heffingen met respectievelijk 3,7 en 3,6 procent. In 2025 lagen deze percentages duidelijk hoger. Wettelijk mogen deze heffingen alleen kostendekkend zijn. Gemeenten mogen deze inkomsten niet inzetten voor andere uitgaven.
Vooruitblik op financieel zwaar jaar
Gemeenten bereiden zich zichtbaar voor op het zogenoemde ravijnjaar dat in 2028 wordt verwacht. Uit reacties op de VEH-peiling blijkt dat veel gemeenten vanaf dat moment tekorten voorzien.
Druk op begrotingen, bezuinigingsopgaven en kostendekkendheid spelen daarbij een rol. Deze factoren verklaren mede de stijgende OZB. Lokale overheden zoeken ruimte binnen beperkte financiële kaders.
Zorgelijke signalen volgens VEH
Cindy Kremer, Algemeen Directeur van Vereniging Eigen Huis: „Wij zien een zorgelijke ontwikkeling van gemeentelijke lasten de komende jaren en roepen het nieuwe kabinet op met een structurele oplossing te komen.
Ten eerste door voldoende geld beschikbaar te stellen voor gemeenten, zodat zij wettelijke taken zoals bijvoorbeeld jeugdzorg goed kunnen uitvoeren zonder verdere OZB-explosie.
Huiseigenaren mogen niet de sluitpost zijn van gemeentelijke begrotingen.” VEH noemt de steekproef representatief, maar benadrukt dat cijfers nog kunnen wijzigen. Gemeenten kunnen tarieven nog aanpassen.
