Het voornemen van D66, VVD en CDA om samen een minderheidskabinet te vormen, roept brede weerstand op. Uit een representatieve peiling van het Hart van Nederland-panel, waaraan 3.184 mensen deelnamen, blijkt dat slechts 33 procent steun uitspreekt. Zestig procent staat uitgesproken negatief tegenover deze regeringsconstructie. De uitkomst wijst op een opvallend gebrek aan politiek vertrouwen rond dit minderheidskabinet.
Het geringe draagvlak springt extra in het oog vergeleken met eerdere formaties. In een vergelijkbare fase kon de vorige coalitie nog rekenen op 61 procent steun. Dat is bijna het dubbele van het huidige niveau. Het contrast onderstreept de diepte van het wantrouwen dat het plan nu oproept. De scepsis raakt direct aan de legitimiteit van de beoogde samenwerking.
Twijfels over verkiezingsuitslag
Naast steun ontbreekt het gevoel dat deze coalitie de verkiezingsuitslag weerspiegelt. Slechts 25 procent vindt dat dit kabinet de wil van de kiezer recht doet. Zeventig procent is het daar nadrukkelijk mee oneens. Die overtuiging werkt door in het representatiegevoel. Slechts 27 procent voelt zich goed of enigszins vertegenwoordigd door deze machtsconstructie.
Gevoel van verraad overheerst
De cijfers laten weinig ruimte voor nuance. In totaal zegt 51 procent zich ‘in de steek gelaten’ te voelen wanneer dit kabinet aantreedt. Nog eens 22 procent voelt zich niet vertegenwoordigd, zonder expliciet verraad te ervaren. Daarmee herkent bijna driekwart van de bevolking zich niet in deze politieke koers. Het vergroot de afstand tussen bestuur en samenleving.
Rechterflank het meest ontevreden
De onvrede concentreert zich vooral aan de rechterzijde van het spectrum. Onder kiezers van PVV, JA21, FVD, BBB en SGP voelt 69 procent zich in de steek gelaten. Bij linkse kiezers ligt dat aandeel lager, maar blijft aanzienlijk met 42 procent. De kloof tekent de polarisatie rond dit minderheidskabinet.
Interne verdeeldheid bij de VVD
Opvallend is de situatie binnen de achterban van de VVD. Ondanks regeringsdeelname voelt 22 procent zich niet vertegenwoordigd en 32 procent zelfs expliciet in de steek gelaten. Samen betreft dit 54 procent van de eigen kiezers. Slechts 51 procent staat nog positief tegenover samenwerking met D66 en CDA. Dat voedt twijfel over interne stabiliteit.
Gemengd enthousiasme bij partners
Bij D66 is het draagvlak onder eigen kiezers groter. Zeventig procent staat positief tegenover het kabinet. Bij het CDA ligt dit op 56 procent. Toch ontbreekt ook daar onverdeeld enthousiasme. De steun oogt voldoende om te starten, maar onvoldoende om structureel zekerheid te bieden. Dat beperkt het politieke kapitaal bij aanvang.
Lage verwachtingen over levensduur
Het vertrouwen in de houdbaarheid is bijzonder laag. Slechts 11 procent verwacht dat het kabinet vier jaar zal volmaken. Ter vergelijking dacht bij het vorige kabinet nog 28 procent dat dit zou lukken. Dat vertrouwen is meer dan gehalveerd. Zelfs onder D66-stemmers verwacht slechts 28 procent een volledige termijn.
Achtergrond van een moeizame formatie
Vrijdag maakten D66, VVD en CDA hun voornemen officieel bekend. Rob Jetten, Dilan Yeşilgöz en Henri Bontenbal presenteerden het plan op De Zwaluwenberg. De VVD wilde liever JA21 betrekken, maar dat werd door Jetten afgewezen. Eerder sloot de VVD GroenLinks-PvdA al uit.
Regeren zonder vaste meerderheid
Het gevolg is een smalle coalitie die per wetsvoorstel steun moet zoeken. Dat geldt voor zowel de Tweede Kamer als de Eerste Kamer. Deze werkwijze maakt besluitvorming kwetsbaar en traag. Zonder vaste meerderheden neemt de kans op blokkades toe. Het vraagt voortdurend onderhandelen en wisselende compromissen.
Felle oppositie kondigt zich aan
Vanuit de oppositie klinken harde woorden. Geert Wilders liet via X weten dat hij fel verzet zal bieden.
“We gaan ze dan ook te vuur en te zwaard bestrijden.
Mogelijke bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid, het behoud van de spreidingswet en geen totale asielstop met intensieve nationale grensbewaking is een oorlogsverklaring aan Nederland. Jetten is nu al een ramp voor Nederland!” Deze toon zet de verhoudingen direct op scherp.
Kabinet met achterstand
De centrale vraag blijft of een kabinet met zo weinig steun effectief kan regeren. Minderheidskabinetten zijn zeldzaam en historisch kwetsbaar. Zonder breed maatschappelijk vertrouwen dreigen voorstellen te verzanden. Het kabinet kan formeel starten, maar begint moreel en politiek met een achterstand. De komende maanden zullen dat uitwijzen.
