Het nieuwe coalitieakkoord van D66, VVD en CDA ligt nog maar net op tafel en veroorzaakt direct brede maatschappelijke beroering. De plannen raken uiteenlopende beleidsterreinen en hebben gevolgen voor vrijwel elke inkomensgroep. Al binnen enkele uren na publicatie werd duidelijk dat dit akkoord meer is dan een bestuurlijk document. Het vormt een directe aanleiding voor debat, boosheid, opluchting en onzekerheid, zowel online als offline.
De coalitie presenteert ingrijpende keuzes over zorgkosten, belastingen en grote investeringen. Het eigen risico in de zorg gaat omhoog, terwijl fiscale regelingen behouden blijven. Tegelijk worden nieuwe bijdragen geïntroduceerd en miljarden gereserveerd voor stikstofbeleid en defensie. Door deze combinatie voelen veel Nederlanders zich persoonlijk geraakt. In reacties onder nieuwsberichten klinkt dat dit akkoord niemand onberoerd laat en diepe tegenstellingen blootlegt.
Eigen risico als breekpunt
Een van de meest besproken maatregelen betreft het eigen risico in de zorg. Waar eerdere kabinetten spraken over verlaging, kiest deze coalitie voor verhoging. Vanaf 2027 stijgt het eigen risico van 385 euro naar 460 euro per jaar. Dat betekent 75 euro extra voordat de zorgverzekering kosten vergoedt. De coalitie stelt dat deze stap noodzakelijk is om de zorg betaalbaar te houden.
Rem op hoge kosten
Tegelijk voert het kabinet een begrenzing in om uitschieters te voorkomen. Vanaf 2028 mogen patiënten per behandeling niet meer dan 150 euro aan eigen risico betalen. Daarmee willen de partijen voorkomen dat één ingreep tot grote financiële problemen leidt. Ook voor chronisch zieken is extra geld gereserveerd. Dit moet via gemeenten beschikbaar komen om kwetsbare groepen te ondersteunen.
Maatschappelijke weerstand groeit
Ondanks deze verzachtende maatregelen is de weerstand groot. In online discussies overheerst boosheid en onbegrip. Veel mensen stellen dat zorg nu al moeilijk te betalen is. Vooral middeninkomens voelen zich geraakt. In reacties vallen woorden als afbraak van de zorg en groeiende ongelijkheid. De verhoging wordt gezien als een stap die de kloof vergroot.
Werkloosheidsuitkering verkort
Ook de sociale zekerheid verandert ingrijpend. De maximale duur van de WW-uitkering wordt vanaf 2028 teruggebracht van twee jaar naar één jaar. Daarnaast wordt gesneden in de opbouw van WW-rechten. Werknemers moeten langer in dienst zijn geweest om aanspraak te maken op een uitkering. Volgens het kabinet stimuleert dit sneller terugkeren naar werk.
Aanpassing arbeidsongeschiktheid
De coalitie grijpt eveneens in bij arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Het advies van ambtenaren om de hogere uitkering voor langdurig arbeidsongeschikten te schrappen wordt overgenomen. Voor mensen met hogere inkomens betekent dit een lagere uitkering op termijn. Dit gebeurt door verlaging van het maximumdagloon. Het kabinet stelt dat het stelsel hiermee eenvoudiger en betaalbaarder wordt.
Grote investeringen blijven
Naast bezuinigingen bevat het akkoord forse uitgaven. De grootste investering gaat naar defensie. In 2035 is bijna 20 miljard euro nodig om aan de NAVO-norm te voldoen. Deze structurele verhoging wordt gepresenteerd als noodzakelijk voor internationale veiligheid. Het kabinet benadrukt dat geopolitieke spanningen deze keuze onvermijdelijk maken.
Stikstof en woningbouw
Voor het aanpakken van de stikstofcrisis reserveert het kabinet 20 miljard euro. Dit geld moet natuurherstel en vergunningverlening mogelijk maken. Daarnaast blijft woningbouw een speerpunt. Het eerder ingeboekte miljard euro per jaar wordt verlengd tot en met 2035. Daarmee wil de coalitie het woningtekort structureel aanpakken, al ontbreekt volgens critici concrete versnelling.
Steun aan Oekraïne
Ook internationale solidariteit krijgt een plek. Voor steun aan Oekraïne wordt 3 miljard euro per jaar gereserveerd van 2027 tot en met 2029. Het kabinet noemt dit een morele en strategische verplichting. Deze bijdrage moet zowel militaire als humanitaire steun mogelijk maken. In het debat klinkt tegelijk zorg over de betaalbaarheid op lange termijn.
Veiligheid en economie
Voor binnenlandse veiligheid wordt op termijn 600 miljoen euro uitgetrokken. Het grootste deel gaat naar het dichten van gaten in de politiebegroting. Daarnaast wil het kabinet de economie stimuleren met een Nationale Investeringsinstelling. Hierin wordt 3 tot 5 miljard euro gestopt. Dit fonds moet publieke en private investeringen aanjagen.
Boosheid onder burgers
Wie reacties onder nieuwsartikelen leest, ziet een duidelijk patroon. Veel mensen voelen zich opnieuw gepakt door de maatregelen. Vooral de verhoging van het eigen risico en de vrijheidsbijdrage zorgen voor frustratie. Termen als elitekabinet en kabinet voor de rijken keren vaak terug. Het gevoel overheerst dat lasten ongelijk worden verdeeld.
Gemis aan oplossingen
Naast woede klinkt ook teleurstelling over wat ontbreekt. Reacties wijzen op het gebrek aan concrete oplossingen voor het woningtekort. Ook hoge huren blijven een punt van zorg. De positie van oudere werknemers wordt nauwelijks genoemd. Sommigen vrezen dat werken steeds minder loont en sociale voorzieningen verder worden uitgekleed.
Opluchting bij anderen
Tegelijk zijn er ook tegengeluiden. Een deel van de bevolking is opgelucht dat er eindelijk een akkoord ligt. Zij wijzen op de lange periode van politieke stilstand. Volgens hen is het maken van beleid altijd kiezen. Niet iedereen kan tevreden zijn. In hun ogen is duidelijkheid beter dan voortdurende onzekerheid.
Nieuwe politieke fase
Het coalitieakkoord markeert het begin van een nieuwe politieke fase. De gemaakte keuzes zullen direct voelbaar zijn in de portemonnee. Hogere zorgkosten en nieuwe belastingen zorgen voor spanning. Tegelijk wekken grote investeringen verwachtingen. De komende jaren worden bepalend voor het vertrouwen in de politiek en de uitvoerbaarheid van het beleid.
Druk van buitenaf
De komende maanden zal blijken hoe stevig het akkoord is. De oppositie, maatschappelijke organisaties en publieke opinie zullen druk uitoefenen. Onderdelen kunnen sneuvelen of worden aangepast. Het debat blijft niet beperkt tot Den Haag. In huiskamers, op sociale media en op straat gaat het gesprek verder.
Spiegel van verdeeldheid
Het akkoord fungeert daarmee als spiegel van maatschappelijke verdeeldheid. De vraag wie profiteert en wie betaalt staat centraal. Voorstanders zien noodzakelijke keuzes. Tegenstanders zien verdere ongelijkheid. Die tegenstelling tekent het huidige politieke klimaat. Rust lijkt voorlopig ver weg.
Niemand blijft ongeraakt
Of het nu gaat om zorg, wonen, belastingen of veiligheid, vrijwel iedereen wordt geraakt. Voor sommigen biedt het akkoord richting en stabiliteit. Voor anderen voelt het als opnieuw een stap achteruit. De toon voor de komende jaren is gezet. Hoe Nederland omgaat met grote uitdagingen hangt nauw samen met dit akkoord.
Vertrouwen onder druk
Het vertrouwen in de politiek speelt daarbij een cruciale rol. De felle reacties laten zien dat dit vertrouwen broos is. Beleidskeuzes worden steeds vaker persoonlijk ervaren. Dat vergroot de emotie in het debat. De coalitie zal moeten laten zien dat woorden worden omgezet in werkbare oplossingen.
Kleinere lastenverzwaringen
Naast grote maatregelen voert de coalitie ook kleinere lastenverzwaringen door. Zo komt er een zogeheten tulpentaks. De btw op de sierteelt stijgt van 9 naar 21 procent. Daarnaast wordt een suikertaks ingevoerd. Producenten van voorverpakte producten met meer dan 6 procent suiker moeten die afdragen. Verwacht wordt dat deze kosten worden doorberekend.
Gevolgen aan de pomp
Ook aan de pomp dreigt pijn. De accijnskorting werd dit jaar al ingeperkt. Daardoor werd benzine ruim 5 cent per liter duurder. De coalitie besluit de korting in 2027 nog eenmaal te verlengen. Daarna is het geld op. Automobilisten houden rekening met verdere prijsstijgingen.
Het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA is daarmee meer dan een beleidsdocument. Het raakt aan bestaanszekerheid, solidariteit en vertrouwen. De komende jaren zullen uitwijzen of de gemaakte keuzes standhouden. Eén conclusie dringt zich op: dit akkoord laat niemand koud en zal het politieke debat blijven domineren.
