Vanaf 2029 verandert het speelveld voor huishoudens die hun cv-ketel willen vervangen ingrijpend. Het kabinet wil dat de hybride warmtepomp dan de nieuwe standaard wordt, behalve voor woningen die al zijn aangesloten op een warmtenet. Het voornemen komt van aanstaand premier Rob Jetten, die de maatregel ziet als noodzakelijk onderdeel van het terugdringen van het aardgasgebruik. De verplichting raakt honderdduizenden huishoudens en roept vooral vragen op over kosten, haalbaarheid en dagelijkse gevolgen.
De hybride warmtepomp bestaat uit twee duidelijke onderdelen die elk hun eigen plek vragen. Buiten komt een unit te staan die qua uiterlijk en formaat doet denken aan een airco. Deze unit is ongeveer een meter hoog en breed en heeft een diepte van veertig centimeter. Binnen wordt een extra unit geplaatst, vaak naast of boven de bestaande cv-ketel, vergelijkbaar met een compacte kast.
Zelf plaatsen is geen optie, omdat de installatie moet worden uitgevoerd door een gecertificeerde installateur. Alleen dan bestaat recht op subsidie. Bovendien vraagt het systeem om een nauwkeurige afstelling, zodat de samenwerking tussen warmtepomp en ketel optimaal verloopt. Zonder juiste instellingen kan het rendement flink lager uitvallen.
Geluid als terugkerend aandachtspunt
Geluidsoverlast is een veelgenoemde zorg bij de invoering van warmtepompen, vooral in dichtbebouwde wijken. Sinds 2021 gelden er strikte geluidsnormen voor buitenunits. Overdag mag het geluidsniveau op de erfgrens maximaal 45 decibel bedragen, terwijl dat ’s nachts beperkt is tot 40 decibel. Dat niveau is vergelijkbaar met het geluid van een koelkast op korte afstand.
De plaatsing van de buitenunit vraagt daarom maatwerk. Mogelijke locaties zijn de tuin, een balkon, de gevel of een plat dak, mits buren geen hinder ondervinden. Fabrikanten werken ondertussen aan stillere en compactere modellen. Deze ontwikkelingen moeten vooral bewoners van rijtjeshuizen en appartementen extra mogelijkheden bieden in de komende jaren.
Samenwerking tussen pomp en ketel
De hybride warmtepomp vervangt de cv-ketel niet volledig, maar werkt ermee samen. Het systeem neemt het grootste deel van de verwarming voor zijn rekening, terwijl de ketel alleen bijspringt tijdens koude dagen of voor de levering van warm tapwater. Deze combinatie zorgt ervoor dat het gasverbruik sterk daalt, zonder dat het comfort verdwijnt.
De pomp wordt vaak omschreven als ‘slim’, omdat hij het elektriciteitsverbruik kan afstemmen op momenten waarop het stroomnet minder belast is. Dat maakt het systeem efficiënter en beperkt piekbelasting. Voor veel huishoudens betekent dit een andere manier van verwarmen, waarbij elektriciteit een veel grotere rol speelt.
Kostenplaatje van de overstap
De financiële gevolgen zijn voor veel huishoudens doorslaggevend. Voor een veelvoorkomend systeem van vier kilowatt liggen de totale kosten, inclusief installatie en btw, rond de 6200 euro. Dat geldt wanneer de bestaande cv-ketel nog in goede staat verkeert. Moet ook die ketel worden vervangen, dan loopt het totaalbedrag op tot ongeveer 8300 euro.
Via de ISDE-regeling komt een deel van deze investering terug. Afhankelijk van het type warmtepomp ontvangen huiseigenaren tussen de 1950 en 3000 euro subsidie. Daarmee zakt het netto investeringsbedrag naar ongeveer 4000 tot 5500 euro. Dat ligt duidelijk hoger dan de kosten van een nieuwe cv-ketel, wat de overstap financieel voelbaar maakt.
Terugverdienen volgens ramingen
Ondanks de hoge aanschafkosten verwacht het Centraal Planbureau dat de investering zich op termijn terugbetaalt. Door de lagere energierekening zouden huishoudens uiteindelijk financieel voordeel behalen. Bij stabiele energieprijzen zou negentig procent van de huishoudens er zelfs op vooruitgaan, zo blijkt uit de berekeningen.
De exacte uitkomst blijft afhankelijk van toekomstige gas- en stroomprijzen. Toch ziet het kabinet de maatregel als economisch verdedigbaar, zeker wanneer wordt gekeken naar de lange termijn en de afbouw van aardgas. De hybride warmtepomp speelt daarbij een centrale rol in de energietransitie.
Verandering in energieverbruik
De overstap naar een hybride warmtepomp betekent een duidelijke verschuiving in energieverbruik. Het systeem draait grotendeels op elektriciteit, waardoor het stroomverbruik stijgt. Voor een gemiddeld huishouden gaat het om een extra verbruik van 1500 tot 2500 kilowattuur per jaar. Tegelijkertijd daalt het gasverbruik voor verwarming met ongeveer 75 procent.
Een woning die nu jaarlijks 1360 kubieke meter gas gebruikt voor verwarming en warm water, komt na installatie uit op circa 680 kubieke meter. Het elektriciteitsverbruik stijgt in dat scenario naar ongeveer 1900 kilowattuur. Volgens Milieu Centraal levert deze combinatie een jaarlijkse besparing van enkele honderden euro’s op, afhankelijk van de energieprijzen.
Snellere installatie dan voorheen
Waar de plaatsing van een warmtepomp vroeger meerdere werkdagen vergde, is de installatietijd inmiddels flink verkort. Door standaardisatie van modellen en efficiëntere werkwijzen lukt het vaak binnen één werkdag. Volgens onderzoek van TNO is de gemiddelde installatietijd teruggebracht tot ongeveer zestien uur.
Die verkorting verlaagt niet alleen de overlast voor bewoners, maar drukt ook de arbeidskosten. Dat maakt de overstap iets toegankelijker, al blijft het een ingrijpende verandering in huis. Installateurs spelen daarbij een cruciale rol, zeker gezien de verwachte groei in vraag richting 2029.
Uitzonderingen en praktische grenzen
De verplichting tot een hybride warmtepomp geldt niet zonder uitzonderingen. In situaties waarin plaatsing technisch of praktisch onmogelijk is, kan van de verplichting worden afgeweken. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij ernstig ruimtegebrek of wanneer niet aan geluidsnormen kan worden voldaan.
Toch verwacht het kabinet dat deze uitzonderingen beperkt blijven. Voor het merendeel van de woningen wordt de hybride warmtepomp vanaf 2029 de standaardkeuze bij vervanging van de cv-ketel. Daarmee staat huishoudens een verplichte, maar volgens beleidsmakers onvermijdelijke en uiteindelijk rendabele overstap te wachten.
