De minister van Volksgezondheid laat veel vragen liggen over signalen dat een mogelijk effectief corona-medicijn tijdens de pandemie bewust niet is doorgezet. In antwoorden op Kamervragen van FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen blijft het opvallend vaak bij doorverwijzen, afwimpelen en: “vraag het hen maar”.
Het draait om lidocaïne, een bekend medicijn dat normaal vooral wordt gebruikt als verdoving of bij bepaalde hartritmestoornissen. Betrokkenen zeggen dat het in de coronajaren te weinig serieus is onderzocht als behandeling voor ernstig zieke covid-patiënten, omdat het beleid in die periode vooral om vaccinatie zou hebben gedraaid.
Vragen over lidocaïne en het ‘blokkade’-verhaal
De aanleiding voor de Kamervragen is een uitzending van De Nieuwe Wereld, waarin ondernemer Ruud Koornstra vertelt dat hij in de coronaperiode met hoogleraren sprak over lidocaïne als mogelijke behandeling. Volgens Koornstra zijn die ideeën niet alleen in de medische wereld besproken, maar zelfs “bij het Torentje”.
Van Houwelingen wilde van de minister weten of er inderdaad signalen zijn dat een mogelijk bruikbaar medicijn niet eerlijk is beoordeeld of zelfs is tegengewerkt. Ook vroeg hij om duidelijkheid over gesprekken, brieven en citaten die in de uitzending langskwamen.
Minister bevestigt bezoeken, maar zegt niets over de inhoud
De inmiddels afzwaaiend minister Jan Anthonie Bruijn bevestigt dat Koornstra twee keer bij toenmalig premier Mark Rutte op bezoek is geweest: op 25 oktober 2021 en op 4 april 2022. Dat is op zichzelf al opvallend, omdat het niet gaat om een standaard overleg met een wetenschappelijke adviesraad.
Maar waar die gesprekken over gingen? Daarover wil of kan de minister niets zeggen. Volgens hem is niet bekend wat er is besproken, omdat er geen verslagen zijn gemaakt. Er was bovendien geen ambtelijke voorbereiding of terugkoppeling, waardoor er volgens de minister geen dossier is om op terug te vallen.
Geen onderzoek naar uitspraken over ‘tegenhouden’ van middelen
In de uitzending stelt Koornstra ook dat voormalig DSM-topman Feike Sijbesma zou hebben gezegd dat hoopgevende medicijnen bewust werden tegengehouden, zodat vaccinatie centraal kon blijven staan. Van Houwelingen vroeg de minister om dit na te gaan en de Kamer daarover te informeren.
Die vraag wordt door de minister resoluut van tafel geveegd. Hij noemt het “geen zinvolle exercitie” om dit uit te zoeken en stelt dat er geen sprake is geweest van het onderdrukken van geneesmiddelen. Daarmee blijft het bij een ontkenning, zonder verdere check of onderbouwing richting de Kamer.
‘Middelen zijn beoordeeld, bewijs was onvoldoende’
Bruijn herhaalt in zijn beantwoording dat er tijdens de pandemie meerdere middelen zijn bekeken, waaronder ivermectine, hydroxychloroquine en ook lidocaïne. De rode draad in zijn uitleg: er was volgens hem onvoldoende bewijs voor effectiviteit, en zonder stevig bewijs kun je een behandeling niet zomaar breed adviseren.
Dat klinkt logisch, maar juist op dat punt wringt het voor critici: is er destijds voldoende ruimte geweest om dat bewijs wél snel en degelijk te verzamelen? Op die vraag gaat de minister niet inhoudelijk in, en hij kondigt ook geen nader onderzoek aan naar mogelijke besluitvorming “achter de schermen”.
Afwijzingsbrief blijft buiten beeld
Koornstra zegt daarnaast dat hij een brief kreeg van het ministerie waarin lidocaïne ongeschikt werd genoemd voor de behandeling van corona. Van Houwelingen vroeg of die brief naar de Kamer kan worden gestuurd, zodat Kamerleden zelf kunnen zien wat er precies is opgeschreven en op basis waarvan.
Ook dat verzoek wordt niet ingewilligd. De minister stelt dat Kamerleden zelf contact kunnen opnemen met Koornstra om de brief te krijgen. Daarmee blijft een mogelijk relevant document buiten de officiële Kamerstukken, terwijl het juist om transparantie over een omstreden punt gaat.
Gommers-citaat: minister verwijst door, arts zwijgt
Een ander gevoelig onderdeel uit de uitzending is een citaat dat aan ic-arts Diederik Gommers wordt toegeschreven. Koornstra zegt dat Gommers na de afwijzing zou hebben gezegd: “Het zou best eens kunnen werken, maar we volgen nu een narratief.” Van Houwelingen vroeg of de minister dit wilde verifiëren.
De minister weigert ook hier de kwestie na te trekken en verwijst opnieuw naar direct contact met betrokkenen. Gommers zelf laat aan NieuwRechts weten dat hij, vanwege de lopende parlementaire corona-enquête, geen vragen over deze zaak beantwoordt. Daarmee blijft het citaat in het publieke domein hangen, zonder bevestiging of ontkenning.
Ironie: lidocaïne blijkt nu wél interessant bij long-covid
Opmerkelijk genoeg erkent de minister wel dat lidocaïne inmiddels met succes wordt gebruikt bij de behandeling van long-covid. Hij verwijst naar een observationele studie van het Amsterdam UMC, waarin positieve resultaten worden beschreven. Observationeel betekent: men keek naar uitkomsten in de praktijk, zonder loting tussen behandelgroepen.
Zorgverzekeraars zouden nu bekijken of en hoe deze behandeling vergoed kan worden. Tegelijkertijd werken onderzoekers aan een gerandomiseerde, dubbelblinde vervolgstudie: deelnemers worden dan willekeurig ingedeeld, en zowel arts als patiënt weet niet wie het middel krijgt. Dat is dé manier om betrouwbaarder te meten of iets echt werkt.
Kan het dan ook helpen bij acute covid?
Een vraag die veel lezers logisch zullen vinden: als lidocaïne bij long-covid klachten kan verminderen, zou het dan ook iets kunnen betekenen bij acute covid, bijvoorbeeld bij ernstige gevallen op de ic? Die koppeling is niet automatisch, maar ook niet ondenkbaar—het hangt af van het werkingsmechanisme.
Toch wil de minister zich daar niet aan wagen. Op de vraag of het medisch logisch is dat er een verband kan zijn, zegt hij in feite: dit is aan medisch specialisten. Daarmee blijft het middenstuk leeg: geen duiding, geen reflectie op het eerdere beleid, en geen agenda voor nieuwe stappen.
Wat dit betekent voor transparantie en vertrouwen
Los van de medische discussie legt deze kwestie vooral een bestuurlijk probleem bloot: als er wél gesprekken op hoog niveau plaatsvinden, maar er worden geen verslagen gemaakt en er is geen ambtelijke terugkoppeling, dan is het achteraf bijna onmogelijk om te reconstrueren wat er is afgewogen.
En dat raakt aan vertrouwen. Juist bij een crisis als corona willen mensen weten: hoe zijn keuzes gemaakt, welke opties lagen op tafel, en waarom zijn sommige routes niet gekozen? Het debat over lidocaïne laat zien dat openheid niet vanzelf komt—ook niet jaren later.
Reacties en vervolg
Voorlopig lijkt er vanuit het ministerie geen extra onderzoek of publicatie van documenten te komen. Tegelijk gaat de wetenschap rond lidocaïne bij long-covid door, met plannen voor steviger onderzoek. Dat kan indirect ook het gesprek over de coronajaren opnieuw aanwakkeren, zeker als resultaten overtuigender worden.
Wat vind jij: had de minister meer moeten uitzoeken en documenten moeten delen, of is doorverwijzen hier juist logisch? Laat het ons weten op onze sociale media—benieuwd hoe jij hiernaar kijkt.
