Bij pensioenveranderingen denken de meeste mensen aan later: “krijg ik straks genoeg?” of “wordt het ingewikkelder?” Maar er sluipt een ander onderwerp mee dat je meestal pas ziet als het te laat is: wat er gebeurt met je partner en kinderen als jij overlijdt.
En juist daar schuift er de komende jaren iets belangrijks. Niet met veel tromgeroffel in de huiskamer, maar wel met gevolgen die in sommige situaties kunnen oplopen tot duizenden euro’s. Zeker in de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel.
Wat er verandert zonder dat je het merkt
De Wet toekomst pensioenen is al ingegaan op 1 juli 2023, maar de praktijk verandert pas echt wanneer pensioenfondsen overstappen. Uiterlijk 1 januari 2028 moet iedereen over zijn. Grote fondsen mikken eerder: PFZW kijkt naar 2026, ABP naar 2027.
Die overgangsfase is precies waar veel onduidelijkheid zit. Je hoort dat “het anders wordt”, maar niet altijd wat dat concreet betekent voor nabestaanden. En dat is jammer, want dit deel van je pensioen voelt pas belangrijk als het misgaat.
Van opbouwen naar verzekeren
Onder het oude systeem bouwde je meestal elk jaar een stukje nabestaandenpensioen op. Hoe langer je werkte en hoe hoger je salaris, hoe groter het bedrag dat later naar je partner kon gaan. Dat voelde als een spaarpotje.
In het nieuwe stelsel is het vaker een verzekering: zolang je actief pensioen opbouwt via je werkgever, ben je verzekerd voor partner- en wezenpensioen. Een starter kan dus meteen een volledige dekking hebben, zonder tientallen dienstjaren.
Hoe hoog is die dekking dan?
De wet zet maxima neer, maar dat zijn grenzen, geen garanties. Voor partnerpensioen geldt als maximum 50% van het pensioengevend salaris, doorgaans levenslang. Voor wezenpensioen is het maximaal 20% per kind tot 25 jaar.
Voor volle wezen (kinderen zonder beide ouders) kan dat oplopen tot 40%. Klinkt helder, maar de werkelijkheid hangt af van jouw fonds en regeling. En juist daar ontstaan straks verschillen die hard kunnen aankomen.
Waarom fondsen zo verschillend kunnen uitpakken
Elk pensioenfonds maakt eigen keuzes binnen de wettelijke kaders. ABP komt bijvoorbeeld rond de 41% partnerpensioen uit, met ongeveer 7% per kind. Bij sommige groepen, zoals militairen, ligt het niveau iets hoger.
PMT pakt het anders aan: daar zie je bijvoorbeeld 20% levenslang voor de partner, met soms een tijdelijke extra aanvulling tot de AOW-leeftijd. Andere fondsen hangen ergens tussen 20 en 50%, en dat verschil merk je over jaren.
Tienduizenden euro’s verschil over een heel leven
Het gaat niet om “een klein procentje”. Als je gewend was aan een regeling die richting 50% ging, en je komt straks in een regeling die rond 20% ligt, dan kan dat over tientallen jaren flink schelen.
Reken het eens door: een lager maandelijks bedrag dat jaren doorloopt, tikt hard aan. Bestaande rechten verdwijnen niet zomaar, maar worden wel omgezet in het nieuwe systeem volgens de regels van de uitvoerder.
Het grootste risico: uit dienst, uit dekking
Hier zit de valkuil waar veel mensen geen rekening mee houden. Omdat het partnerpensioen in het nieuwe stelsel vaak een verzekering is, hangt de dekking aan actief meedoen via je werkgever. Ga je uit dienst, dan stopt het.
Dat kan gebeuren door ontslag, een periode tussen twee banen, of omdat je als zzp’er begint. Er is meestal een uitloopperiode van drie tot zes maanden, en bij WW of Ziektewet soms langer, tot maximaal twee jaar.
En daarna: zelf regelen of niets
Na de uitloop is het simpel maar pijnlijk: zonder actie kan je partner bij overlijden weinig of niets krijgen uit het pensioenfonds. Toezichthouder AFM waarschuwt dat mensen dit risico onderschatten, juist omdat het “onzichtbaar” is.
Vaak kun je vrijwillig doorverzekeren. Dat kost premie, meestal uit je eigen pensioenvermogen. Gevolg: je ouderdomspensioen later kan lager worden. Alternatief is een overlijdensrisicoverzekering, afhankelijk van je situatie en gezondheid.
Samenwonen: meestal goed, maar bewijs kan gedoe worden
De partnerdefinitie is in de basis gelijkgetrokken: getrouwd, geregistreerd partnerschap of samenwonend met een gezamenlijke huishouding. Dat helpt, maar bij samenwonen kan de bewijslast achteraf alsnog lastig worden als je niets hebt vastgelegd.
Veel fondsen vragen geen verplichte registratie vooraf, maar het is vaak wél slim. Na overlijden moet je partner anders soms aantonen dat jullie echt samenwoonden, bijvoorbeeld met minimaal zes maanden op hetzelfde adres en extra bewijs.
Ex-partners en het bijzonder partnerpensioen
Bij scheidingen gaat het ook regelmatig mis. Een ex-partner kan recht houden op een deel van het partnerpensioen dat tijdens de relatie is opgebouwd. Dat heet bijzonder partnerpensioen en duikt soms pas op bij overlijden.
Als dit bij de scheiding niet goed is vastgelegd, kan dat verrassingen geven voor iedereen: de ex, de huidige partner en soms ook de kinderen. Het is geen gezellig onderwerp, maar wel eentje die je liever op tijd afhandelt.
Wat je vandaag al kunt checken
Je hoeft geen pensioenspecialist te zijn om de basis te controleren. Log in op mijnpensioenoverzicht.nl om te zien bij welke uitvoerder je zit en welke dekking er nu staat. Kijk ook naar wat er verandert bij overgang.
Vraag vervolgens bij je werkgever of pensioenfonds het pensioenreglement op, zodat je de percentages ziet. Woon je samen zonder officiële papieren, registreer je partner waar dat kan. En bij baanwisseling: vraag direct naar doorverzekering.
Waarom dit vooral tijdens de transitie speelt
De komende jaren zitten we in een vreemde tussenfase: sommige fondsen zijn al over, andere nog niet. Dat betekent dat collega’s in dezelfde sector soms verschillende regels hebben, afhankelijk van de uitvoerder en de overstapdatum.
Maak daarom een klein lijstje voor jezelf: wanneer stapt jouw fonds over, wat gebeurt er met je bestaande rechten, en wat betekent uit dienst gaan voor je dekking? Een kwartier uitzoekwerk kan later veel stress schelen.
De nieuwe wet is niet automatisch slechter of beter, maar vooral anders. Jong beginnen kan gunstig zijn omdat je direct verzekerd bent. Wie al lang opbouwde in het oude systeem kan juist merken dat het anders uitpakt.
Het belangrijkste is dat je niet pas bij een overlijden ontdekt hoe het zit. Heb je twijfels, dan kan een pensioenadviseur of financieel adviseur helpen om jouw gezinssituatie goed af te dekken. Praat je mee op onze socials?
Bron: filmpjevandedag.nl
