In de jaren zestig en zeventig stond de atletiek in Nederland bol van talent, maar er waren er maar weinig die zo opvielen door hun eigenzinnigheid en strijdlust als de geboren Haarlemse Mieke Sterk.
Vooral tijdens de Olympische Spelen in Mexico-Stad in 1968 trok zij de aandacht, niet alleen vanwege haar prestaties op de baan, maar ook door haar uitgesproken karakter en opvallende keuzes.
Sterk groeide uit tot een invloedrijke figuur binnen zowel de sportwereld als de politiek. Haar carrière was doorspekt met successen, maar ze stond ook bekend als iemand die zich niet gemakkelijk liet sturen en altijd vooropging als het ging om maatschappelijke veranderingen.
Haar leven en werk laten zien hoe een atlete kan uitgroeien tot een boegbeeld, ook buiten het stadion.
Een sportcarrière vol hoogtepunten
Het sportieve palmares van Mieke Sterk is indrukwekkend. Zo werd ze liefst twintig keer Nederlands kampioene atletiek en zette ze, zowel individueel als met haar team, maar liefst twaalf Nederlandse records op haar naam. Naast haar talent voor sprinten en hordelopen bewees ze zich ook als meerkampster.
In 1970 vestigde Sterk een nieuw Nederlands record op de meerkamp, waarmee ze haar veelzijdigheid onderstreepte. De Atletiekunie riep haar in 1973 uit tot ‘atlete van het jaar’, een bekroning op haar sportieve prestaties.
Tijdens de Olympische Spelen van 1968 maakte Sterk deel uit van het legendarische Nederlandse 4×100 meter estafetteteam. Samen met Corrie Bakker, Wilma van den Berg en Truus Hennipman wist zij in de series een wereldrecord te lopen.
In de finale greep het team net naast het brons, maar hun prestatie bleef niet onopgemerkt en wordt nog altijd als historisch beschouwd. Trainer Wil Westphal, die Sterk van jongs af aan begeleidde, roemt haar rol binnen het team en haar vermogen om anderen te inspireren.
Opvallende keuzes en maatschappelijke betrokkenheid
Mieke Sterk stond bekend als een atlete die haar eigen koers voer. Tijdens de Spelen van Mexico weigerde zij de officiële Nederlandse kleding te dragen. Sporthistoricus Jurryt van de Vooren beschrijft op de website Sportgeschiedenis hoe Sterk de kleding, die ze “bejaarde tuttenkleren” noemde, met een schaar inkortte.
“Het waren bejaarde tuttenkleren,” vertelde Sterk later. Deze eigenzinnige actie leidde tot ongenoegen bij de Nederlandse officials, maar omdat veel andere vrouwen haar voorbeeld volgden, konden de sportbonden haar niet uitsluiten van de openingsceremonie. Deze daad typeert de manier waarop Sterk zich niet liet beperken door conventies.
Ook op politiek en maatschappelijk vlak nam ze stelling. Zo weigerde Sterk een jaar na de Olympische Spelen deel te nemen aan de Europese atletiekkampioenschappen in Athene vanwege het dictatoriale kolonelsregime dat toen in Griekenland aan de macht was.
Daarmee toonde ze haar betrokkenheid bij maatschappelijke kwesties en haar bereidheid om haar principes leidend te laten zijn, ook als dat betekende dat ze kansen moest laten schieten.
Voorvechter van emancipatie en feminisme
Trainer Wil Westphal omschrijft Sterk als iemand met een duidelijke voortrekkersrol. “Ze leefde in de flowerpowerperiode, kenmerkend door antiautoritair gedrag, en was ook een voorloopster in het feminisme. Ze liet zich de kaas niet van het brood eten, maar was tegelijkertijd iemand die heel erg om mensen gaf,” aldus Westphal.
Sterk was niet bang om gezag ter discussie te stellen en inspireerde haar omgeving door haar houding en overtuigingen.
Van sport naar politiek
Na haar imposante sportcarrière verlegde Sterk haar aandacht naar de politiek. In 1994 trad ze toe tot de Tweede Kamer namens de Partij van de Arbeid (PvdA). Gedurende haar periode in de Kamer zette zij zich in voor diverse maatschappelijke thema’s.
Ondanks haar inzet kreeg zij na kritiek op de partij voor de volgende verkiezingen een onverkiesbare plek op de kandidatenlijst, waarmee een vervolg in de landelijke politiek uitbleef. Deze wending illustreert hoe Sterk, ondanks haar doorzettingsvermogen, soms te maken kreeg met tegenwind binnen de partijpolitiek.
Persoonlijk leven en steun voor anderen
Op het persoonlijke vlak was Sterk van 1972 tot 1988 getrouwd met Hans van Wissen, sportjournalist bij de Volkskrant. Samen kregen zij een dochter. Na de Olympische Spelen in Seoul in 1988 kreeg Van Wissen een relatie met tafeltennisster Bettine Vriesekoop.
Toen Van Wissen in 1999 overleed, kreeg Vriesekoop zes maanden later een zoon. Trainer Westphal herinnert zich hoe Sterk vervolgens een belangrijke steun werd voor Vriesekoop, die vanwege haar sportieve carrière regelmatig in het buitenland verbleef.
“Omdat Bettine nog vaak in het buitenland verbleef, hielp Mieke haar met de opvoeding,” aldus Westphal.
Laatste jaren en overlijden
Mieke Sterk woonde de laatste jaren van haar leven in Amsterdam. In de nacht van maandag 26 op dinsdag 27 oktober overleed zij in haar woonplaats. Ze bereikte de leeftijd van 80 jaar. Haar nalatenschap als markante sportvrouw, politica en maatschappelijk betrokken voorvechter blijft in herinnering.
