Omroep Zwart vierde onlangs zijn vijfjarig jubileum, maar de feestelijke mijlpaal staat in schril contrast met de onzekere toekomst van de organisatie. Directeur Akwasi benadrukt dat het ledenaantal ernstig achterblijft bij de vereiste norm binnen het publieke bestel. Zonder aanzienlijke groei dreigt het doek te vallen voor de jongste omroep van Nederland. “Ik heb de afgelopen vijf jaar alleen maar vijandigheid gevoeld,” verklaarde hij in een uitgebreid interview met Het Parool.
De oprichting van Omroep Zwart vloeide voort uit de veelbesproken Black Lives Matter-demonstratie in 2020. Tijdens die bijeenkomst sprak Akwasi zijn ongenoegen uit over Zwarte Piet, waarbij vooral de zin dat hij deze ‘hoogstpersoonlijk op zijn gezicht zou trappen’ bleef hangen.
Volgens hem kreeg hij daarna vooral vijandigheid te verduren. “Iedereen had het erover, maar niemand die me de vraag stelde: waarom zei je dat?” benadrukte de rapper en omroepdirecteur.
De kritiek die volgde, en de kloof tussen beeldvorming en werkelijkheid, werden de voedingsbodem voor de oprichting van Omroep Zwart. In zijn boek Brieven aan Anton de Kom schrijft Akwasi dat het zijn morele recht was als belastingbetaler om een publieke omroep op te richten. “Ook ik heb als Nederlandse inwoner een stem die geuit mag worden,” aldus zijn woorden in het boek.
Strijd om ledenaantal
De harde realiteit is dat Omroep Zwart in december 100.000 leden moet hebben om zijn plek binnen het bestel veilig te stellen. Het huidige ledenaantal staat op 38.000, een zorgwekkend lage stand die ver verwijderd is van de vereiste grens.
Akwasi ziet het gevaar maar weigert de strijd op te geven. “Het is ons eerder gelukt om, uitsluitend op basis van een idee, in twee maanden van nul naar vijftigduizend te gaan. En nu hebben we programma’s om te laten zien,” verklaarde hij.
De vraag blijft of zestigduizend extra leden in drie maanden haalbaar is. “Ik weet het niet, ik heb geen glazen bol. Ik weet alleen dat we ons moeten inspannen. Als je echt staat voor een eerlijke weerspiegeling van Nederland word je gewoon lid,” aldus Akwasi.
Producties en erkenning
Ondanks de dreigende situatie zijn er ook successen geboekt. De documentaireserie De Afhaalchinees werd genomineerd voor de prestigieuze Zilveren Nipkowschijf. Andere producties, waaronder That’s My Jam en diverse documentaires, leverden de omroep zichtbaarheid en waardering op. Toch vindt Akwasi dat er nog altijd iets ontbreekt. “We moeten werken aan onze journalistieke zichtbaarheid. Dat mis ik,” verklaarde hij.
Daarom ligt er een plan voor een nieuw actualiteitenprogramma. Hoewel details nog ontbreken, benadrukt Akwasi de urgentie. “Het is duidelijk dat als je mee wil in het gesprek van de dag, actualiteiten belangrijk zijn.
Het is in the making. Het is al vijf jaar in the making, maar wij hebben ervoor gekozen ons eerst te richten op andere genres: cultuur, human interest en documentaires. Nu gaan we terug naar de kern van wat een omroep is.”
Botsing met de gevestigde orde
Opvallend is de voortdurende afzetting tegen traditionele omroepen. “Wij zijn geen traditionele omroep. Welke omroep ken je met allemaal gele muren? Die bestaat niet. Dus waarom zouden we wel meedoen aan allerlei andere tradities? Wij creëren nieuwe taal, een nieuw vocabulaire en gaan op onderzoek uit,” stelde Akwasi.
Dat vernieuwende karakter maakt het proces niet eenvoudig. “In geen honderd jaar is er een omroepdirecteur geweest die op mij lijkt. Dat maakt het soms een beetje eenzaam,” erkende hij. Voor de omroep speelt het doorbreken van tradities een belangrijke rol in de eigen positionering binnen de Nederlandse mediaproductie.
Vijandigheid en volharding
De vraag of Den Haag uitkijkt naar een voortbestaan van Omroep Zwart blijft voor Akwasi onzeker. “Ik heb de afgelopen vijf jaar alleen maar vijandigheid gevoeld. Het is part of the job. Vijandigheid voelen hoort bij mij. Maar stemt mij dat bitter? Het maakt me juist beter.”
Ondanks de dreiging van opheffing weigert hij op te geven. In december valt het definitieve oordeel wanneer het ledenaantal wordt geteld. Akwasi benadrukt dat de omroep meer is dan een organisatie. “We zijn een goed doel. Het gaat over de bestendigheid van Nederland voor de toekomst,” verklaarde hij.
Onzekere maanden in aanloop naar december
De komende maanden worden doorslaggevend voor het voortbestaan van Omroep Zwart. Of de campagne voor ledenwerving de vereiste steun weet te mobiliseren, blijft onduidelijk. Het risico bestaat dat de jongste omroep van Nederland al na vijf jaar zijn positie binnen het publieke bestel verliest.
Voor Akwasi en zijn team betekent dit een intensieve strijd om het noodzakelijke aantal leden te bereiken, met zowel hoop als onzekerheid als constante metgezellen.
