Alcohol wordt vaak gezien als een middel om te ontspannen, maar het kan juist het tegenovergestelde effect hebben. Zodra je lichaam alcohol begint af te breken, wat tot een dag of langer kan duren, kunnen gevoelens van angst toenemen. Dit effect is nog sterker bij mensen die regelmatig veel drinken. Angst en alcohol zijn nauwer met elkaar verbonden dan vaak wordt gedacht.
„Ik wil niemand bang maken dat een paar glazen wijn meteen een paniekaanval veroorzaken,” zegt Dr. Balasanova in The New York Times. „Maar het risico is er altijd, vooral als je al last hebt van angst.” Dit laat zien dat de effecten van alcohol verder reiken dan alleen een kater en invloed kunnen hebben op de mentale gezondheid.
Het verband tussen alcohol en angst
Wetenschappers hebben nog niet volledig in kaart gebracht hoe alcohol en angst precies samenhangen, maar één ding is duidelijk: mensen met een alcoholverslaving hebben een verhoogd risico op angststoornissen en andersom. Dit betekent dat zowel overmatig drankgebruik als een bestaande angststoornis elkaar kunnen versterken, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat.
Alcohol heeft een directe invloed op neurotransmitters in het brein. In eerste instantie stimuleert het de aanmaak van GABA, een kalmerende stof, terwijl het glutamaat onderdrukt. Glutamaat wordt geassocieerd met angst en spanning. Dit verklaart waarom alcohol in eerste instantie als ontspannend wordt ervaren, maar dit effect is slechts tijdelijk.
Overprikkeld brein door alcohol
Wanneer iemand vaak en veel drinkt, raakt het brein gewend aan deze kunstmatige balans. Na verloop van tijd produceert het minder GABA en krijgt glutamaat de overhand. Dit leidt tot een overprikkeld brein, wat paniekaanvallen kan uitlokken. Dr. Kathleen Brady, verslavingsdeskundige en hoogleraar psychiatrie, benadrukt dat dit een belangrijk mechanisme is achter de link tussen alcohol en angstklachten.
Volgens gezondheidsrichtlijnen is zwaar drinken bij mannen vijf of meer glazen alcohol per dag (of 15 per week) en bij vrouwen vier per dag (of acht per week). Maar zelfs matige drinkers kunnen alcoholgerelateerde paniekaanvallen ervaren, vooral als ze gevoelig zijn voor angst. Daarnaast kunnen een slechte nachtrust en uitdroging door alcoholgebruik dit effect nog versterken.
Hoe om te gaan met een paniekaanval door alcohol
Een paniekaanval proberen te stoppen of jezelf af te leiden kan averechts werken, waarschuwt psycholoog David Carbonell. „Hoe harder je probeert de aanval te stoppen, hoe erger het kan worden.” In plaats daarvan adviseert hij de AWARE-methode, een bewezen techniek om paniekaanvallen te beheersen:
- Accept: Erken dat je bang bent, maar besef dat je niet in gevaar bent.
- Wait: Neem even de tijd en observeer wat er gebeurt in je lichaam.
- Action: Adem diep in via je buik, zonder de druk op jezelf te leggen om de aanval te stoppen.
- Repeat: Herhaal deze stappen zo vaak als nodig.
- End: Paniekaanvallen duren meestal niet langer dan 15 minuten en verdwijnen vanzelf.
Door deze methode toe te passen, kun je beter omgaan met angstgevoelens die worden veroorzaakt door alcoholgebruik. Bewustzijn over de impact van drank op het brein en het lichaam is essentieel om het risico op paniekaanvallen te verminderen.
