De halvering van het eigen risico, een van de belangrijkste beloftes van het kabinet Schoof en de PVV, lijkt voorlopig uitgesteld. Minister van Volksgezondheid Jan Anthonie Bruijn (VVD) laat weten dat de wet pas na de verkiezingen naar de Tweede Kamer wordt gestuurd. Daarmee is onzeker of de verlaging van het eigen risico in 2027 daadwerkelijk doorgaat, zoals oorspronkelijk was afgesproken.
Politieke belofte dreigt te wankelen
Het eigen risico, dat bepaalt welk bedrag burgers zelf betalen bij zorgkosten, was een van de meest besproken onderwerpen tijdens de verkiezingscampagne van 2023. De discussie laaide hoog op omdat veel Nederlanders de zorgkosten al jaren als te hoog ervaren. Het thema raakte direct aan de belofte van meer betaalbare en toegankelijke zorg.
PVV-leider Geert Wilders beloofde destijds volledige afschaffing van het eigen risico, maar tijdens de formatie werd dat plan afgezwakt. Vanaf 2027 zou het bedrag worden gehalveerd van 385 naar 165 euro per jaar. Dat voorstel vormde uiteindelijk het compromis tussen de coalitiepartijen.
Fleur Agema, toenmalig minister van Volksgezondheid namens de PVV, kreeg de taak om het plan te realiseren. “Het is heel belangrijk dat dit goed geregeld gaat worden,” benadrukte ze destijds. Inmiddels ligt de verantwoordelijkheid bij haar opvolger Bruijn, die nog geen definitieve wet heeft ingediend.
Voormalig minister Agema uit haar zorgen
Agema maakt zich openlijk zorgen over de voortgang van het wetsvoorstel. “Ik vraag me wel af waar de wet nu blijft. Want je moet wel een beetje vaart maken om die deadline van 2027 te kunnen halen,” zegt ze in gesprek met RTL Nieuws.
Bruijn reageert dat de Raad van State heeft verzocht om bepaalde punten in de wet te verduidelijken. “Het wetsvoorstel wordt binnenkort voorgelegd aan de ministerraad en kan daarna worden aangeboden aan de Tweede Kamer,” aldus de minister.
Onzekere toekomst na de verkiezingen
Op dit moment steunt nog een Kamermeerderheid de halvering van het eigen risico. Toch kan dat beeld na de verkiezingen veranderen. Partijen zoals PVV, GroenLinks-PvdA, BBB, SP, DENK, Partij voor de Dieren en FVD willen dat het eigen risico daalt naar 165 euro, of zelfs volledig verdwijnt. D66, ChristenUnie, NSC en SGP pleiten voor behoud van het huidige bedrag van 385 euro.
Aan de andere kant staan partijen die juist verhoging overwegen. VVD, CDA, JA21 en Volt willen dat het eigen risico stijgt naar 440 euro per jaar. CDA-leider Henri Bontenbal verdedigt dat standpunt: “Het lijkt sympathiek, maar uiteindelijk zal de zorgvraag toenemen. En als het personeelstekort in de zorg al groot is, vergroot je dat probleem alleen maar. Daarom vinden wij dit onverstandig.”
Spanning tussen zorguitgaven en defensiebudget
De politieke discussie over het eigen risico raakt direct aan de bredere begroting. Veel partijen willen minder geld besteden aan zorg, om meer te kunnen investeren in defensie. Oud-minister Agema vindt dat onacceptabel: “Veel partijen zien het als een perfecte pot met geld om uit te pakken voor de NAVO-norm. Maar stel je voor dat er echt een oorlogsdreiging is, dan hebben we toch met z’n allen de zorg nodig?”
Agema krijgt op dit punt bijval van GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans. Volgens hem zorgt de verlaging van het eigen risico ervoor dat mensen minder drempels ervaren om medische hulp te zoeken. “Door het halveren van het eigen risico is er veel minder een drempel voor mensen om medische zorg te zoeken als het nodig is,” aldus Timmermans.
Raad van State waarschuwt voor negatieve effecten
Ondanks de politieke steun voor de verlaging, wijst de Raad van State op de mogelijke nadelige gevolgen voor bepaalde groepen. Volgens het adviesorgaan zouden kwetsbare burgers met lage inkomens er juist op achteruit kunnen gaan. Door het halveren van het eigen risico stijgt de zorgpremie met ongeveer 200 euro per jaar.
Die stijging wordt gecompenseerd via lagere inkomstenbelasting, maar volgens de Raad van State is dat onvoldoende voor gezonde mensen met een laag inkomen. Zij betalen daardoor uiteindelijk meer dan voorheen. Deze kritiek maakt het voor de minister extra ingewikkeld om het wetsvoorstel snel af te ronden.
Teleurstelling bij de PVV
Fleur Agema baalt dat zij tijdens haar ministerschap de grote PVV-belofte niet kon realiseren. Ze wijst niet naar zichzelf, maar naar de politieke omstandigheden. “Het waren de vier partijleiders die besloten hebben op te houden. En ik stond erbij en ik keek ernaar,” zegt ze. Toch blijft ze overtuigd dat de halvering was gelukt als de formatie langer had geduurd. “Jazeker, want ik heb alles op koers gehouden.”
Voorlopig blijft de belofte van een lager eigen risico onzeker. Of Nederlanders vanaf 2027 daadwerkelijk minder hoeven te betalen voor zorg, zal pas na de verkiezingen blijken.
