Het kabinet krijgt stevige kritiek op een plan dat op papier misschien technisch klinkt, maar in de praktijk heel concreet kan uitpakken in je portemonnee. Het gaat om het verlagen van het maximale dagloon: het bedrag dat in Nederland als ‘plafond’ dient bij het berekenen van verschillende uitkeringen.
Dat plafond speelt mee bij regelingen waar veel mensen vroeg of laat mee te maken kunnen krijgen, zoals de WW, de WIA, de Ziektewet en ook verlofregelingen rond de geboorte van een kind. Als het maximale dagloon omlaag gaat, dan kan de hoogte van die uitkeringen voor een flinke groep mensen mee omlaag.
Wat het maximale dagloon eigenlijk is
Het maximale dagloon is de bovengrens waar het UWV naar kijkt bij het berekenen van uitkeringen. Verdien je (ruim) boven dat bedrag en word je werkloos of ziek, dan wordt je uitkering toch gebaseerd op dat maximum.
Die grens is ooit bedacht om het stelsel betaalbaar te houden en extreme verschillen te voorkomen. Zonder plafond zouden uitkeringen veel duurder worden, omdat hoge inkomens dan automatisch ook hoge uitkeringen zouden krijgen.
Waarom dit plan nu zoveel onrust veroorzaakt
Normaal gesproken beweegt het maximale dagloon mee met de economie en de kosten van het dagelijks leven. Denk aan stijgende prijzen voor huur, boodschappen en energie: vaak zie je dan dat het maximum ook iets wordt aangepast.
De koers die nu in beeld is, is anders: het kabinet wil het maximale dagloon structureel verlagen. En dat is precies waarom vakbonden en belangenorganisaties aan de bel trekken: een lager plafond werkt direct door in allerlei regelingen.
Een forse verlaging volgens het coalitieakkoord
In de plannen staat dat het maximale dagloon met ongeveer twintig procent omlaag zou gaan. Omgerekend gaat het momenteel om een maximum van rond de 6.617 euro bruto per maand, dat in de nieuwe situatie richting 5.300 euro zou zakken.
LEES OOK:Hierdoor wist de politie razendsnel waar de vermiste Ben Saunders was
Voor mensen die onder dat bedrag verdienen verandert er in veel gevallen weinig. Maar wie erboven zit, merkt het wel: zodra je op een uitkering terugvalt, kom je sneller tegen een lagere ‘rekengrens’ aan.
Het idee erachter: sneller terug naar werk
De redenering achter de maatregel is dat een lagere uitkering (aan de bovenkant) een extra prikkel kan zijn om weer sneller aan het werk te gaan. De overheid wil voorkomen dat het verschil tussen loon en uitkering te klein wordt.
Critici vinden die uitleg te simpel, omdat niet iedereen zelf kiest voor werkloosheid of langdurige ziekte. In zulke situaties voelt een verlaging niet als prikkel, maar als een straf voor pech.
Zwangerschapsverlof kan ineens duurder voelen
Een belangrijk punt in de discussie: het maximale dagloon beïnvloedt niet alleen werkloosheidsuitkeringen. Ook de uitkering tijdens zwangerschap en bevalling is eraan gekoppeld, omdat die gebaseerd is op het eerdere loon met hetzelfde maximum.
Volgens berekeningen die vakbond CNV eerder aanhaalde, zouden hierdoor jaarlijks tienduizenden vrouwen (meer dan 25.000) financieel nadeel kunnen hebben. Vooral bij hogere inkomens kan dat tijdens ongeveer vier maanden verlof flink aantikken.
Ook vaders en partners kunnen het merken
Niet alleen moeders: ook vaders en partners kunnen geraakt worden. Bij aanvullend geboorteverlof en (deels betaald) ouderschapsverlof speelt een UWV-uitkering mee, en ook daar is het maximale dagloon het plafond.
Als dat plafond daalt, kan verlof opnemen financieel minder aantrekkelijk worden. En dat is wrang, zeggen tegenstanders, omdat beleid de afgelopen jaren juist was: meer ruimte voor ouders om tijd met hun kind door te brengen.
Wat dit betekent voor zieke werknemers en langdurige trajecten
De discussie raakt ook mensen die met ziekte te maken krijgen. In de Ziektewet en bij WIA-trajecten wordt eveneens met dagloonberekeningen gewerkt. Een lager maximum betekent dat hogere inkomens sneller een groter gat voelen tussen loon en uitkering.
Daarbij gaat het niet alleen om ‘topinkomens’. Ook mensen met een stevig middeninkomen kunnen boven het nieuwe maximum uitkomen, waardoor het effect dichter bij huis kan liggen dan veel werknemers nu denken.
Politiek debat en ruimte voor aanpassingen
In Den Haag is het onderwerp inmiddels onderdeel van een bredere politieke discussie. Er zijn partijen en organisaties die aangeven dat bij de onderhandelingen niet iedereen scherp had hoe breed deze maatregel doorwerkt, juist buiten de WW om.
Belangrijk: een afspraak in een coalitieakkoord is nog geen wet. Eerst moeten plannen worden uitgewerkt in concrete regelgeving, en juist daar kan nog worden bijgestuurd met uitzonderingen, overgangsregelingen of bescherming van specifieke groepen.
LEES OOK:Veel mensen doen dit voor hun eigen huis, maar riskeren ongemerkt een flinke boete
Waar je als werknemer nu op kunt letten
Zolang je werkt, merk je weinig van het maximale dagloon. Maar zodra je te maken krijgt met werkloosheid, ziekte of verlof, kan het ineens bepalend zijn voor je inkomen. Zeker als je boven de grens verdient (of dat binnenkort gaat doen).
Het kan daarom geen kwaad om eens te checken hoe jouw inkomen zich verhoudt tot het huidige maximum en wat er verandert als dat plafond zakt. Sommige mensen kiezen dan bewust voor extra spaargeld als buffer.
Wat nu volgt en waarom dit nog niet klaar is
Of de verlaging er precies zo komt, is nog niet zeker. Het kabinet kan vasthouden aan de lijn, maar stevige kritiek kan ook leiden tot aanpassingen of een mildere invoering. Economische ontwikkelingen spelen daarbij eveneens mee.
Voor nu is vooral duidelijk dat één ‘technische’ knop aan het sociale zekerheidsstelsel meerdere groepen tegelijk raakt: werkzoekenden, zieke werknemers én jonge ouders. Wat vind jij hiervan? Praat mee via onze social media en laat je reactie achter.
