De oorlog in Oekraïne sleept zich voort, terwijl een duidelijk eindpunt ontbreekt. Volgens NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte is het misplaatst om te verwachten dat Moskou snel van koers verandert. Rusland rekent bewust op tijd, spanningsopbouw en uitputting, terwijl het tegelijkertijd de grenzen van het Westen aftast. Die combinatie maakt het conflict hardnekkig en vergroot de onzekerheid over de komende jaren.
Aanbevolen Video
Scroll om verder te lezen.
Somber beeld vanuit NAVO-top
Tijdens een bijeenkomst met liberale Europarlementariërs maakte Rutte duidelijk dat niemand moet rekenen op een snelle ontknoping. Het Kremlin stuurt volgens hem niet aan op een kortstondige escalatie, maar op een langdurige confrontatie. Onzekerheid, politieke druk en strategische vermoeidheid vormen daarin centrale elementen. Daarmee schetste hij een horizon die eerder in jaren dan in maanden moet worden gedacht.
Grenzen voortdurend getest
Ruttes waarschuwing komt op een moment waarop de spanningen verder oplopen, zowel aan het front als daarbuiten. Cyberaanvallen, schendingen van het luchtruim en gerichte sabotageacties maken volgens hem deel uit van één samenhangende strategie. Met die middelen test Moskou onafgebroken de paraatheid van NAVO-landen. Het gaat daarbij minder om zichtbare confrontaties dan om constante druk op systemen en besluitvorming.
Oekraïne centraal in de strijd
In Oekraïne, met Kiev als belangrijk knooppunt, is die druk dagelijks voelbaar. Russische aanvallen richten zich niet alleen op militaire doelen, maar ook op vitale voorzieningen. Daarmee krijgt de oorlog een steeds directere invloed op het leven van burgers. Juist die realiteit onderstreept volgens Rutte dat het conflict niet lokaal blijft, maar bredere veiligheidsvragen oproept.
Lang adem van Moskou
De Russische defensie-industrie draait op volle capaciteit en lijkt volledig ingericht op een langdurige strijd. Rutte wijst daarbij op steun uit China, Iran en Noord-Korea, die geen formele alliantie vormen maar wel cruciale hulp leveren. Technologie, onderdelen, munitie en financiële ruimte houden de Russische productie op peil. Dat voedt het geloof in Moskou dat tijd uiteindelijk in zijn voordeel werkt.
Slijtagestrijd als strategie
Met die internationale ruggensteun kan Rusland het tempo van aanvallen volhouden. Elke maand die voorbijgaat, zo is de gedachte, zou de westerse eensgezindheid verder kunnen afbrokkelen. Die overtuiging maakt de oorlog tot een klassieke slijtagestrijd. Niet alleen militaire kracht, maar ook politieke veerkracht en economische draagkracht worden daarbij op de proef gesteld.
Hybride druk als vast instrument
Hybride oorlogsvoering is inmiddels een vast onderdeel van het Russische repertoire. Digitale sabotage, spionage, economische druk en desinformatie worden gecombineerd om verwarring te zaaien. Het doel is vertrouwen ondermijnen en besluitvorming vertragen, zonder direct militair geweld te gebruiken. Juist die ongrijpbaarheid maakt de aanpak effectief en moeilijk te beantwoorden.
Vitale infrastructuur kwetsbaar
Voor NAVO-landen raakt deze strategie direct aan vitale infrastructuur. Elektriciteitsnetten, energiebedrijven, havens, datacenters en communicatiekabels vormen kwetsbare schakels. De gevolgen halen zelden de televisie, maar zijn ontwrichtend voor het dagelijks leven. Bovendien is vaak lastig vast te stellen wie verantwoordelijk is, wat snelle vergelding bemoeilijkt.
Luchtruim onder spanning
Rutte wijst ook op toenemende schendingen van het luchtruim langs NAVO-grenzen. Zulke incidenten verlopen meestal zonder dramatische beelden, maar testen wel procedures en reactietijden. Stapeling van kleine voorvallen vergroot de kans op misverstanden en fouten. In een gespannen omgeving kan één verkeerde inschatting al leiden tot gevaarlijke escalatie.
Kabels en knooppunten geraakt
Naast het luchtruim staan ook onderzeese kabels, pijpleidingen en digitale knooppunten onder druk. Sabotage hoeft niet spectaculair te zijn om effect te hebben. Een ogenschijnlijke storing kan bedrijven stilleggen, scheepvaart hinderen of overheden in crisismodus brengen. Daarmee wordt economische schade ingezet als strategisch middel.
Geen incidenten maar patroon
Volgens Rutte gaat het nadrukkelijk niet om losse gebeurtenissen. Alles wijst op een patroon waarbij steeds wordt verkend hoe ver men kan gaan zonder openlijk militair antwoord. Dat spel met grenzen is risicovol, zeker wanneer signalen verkeerd worden geïnterpreteerd. In zo’n context kan een klein incident snel grote gevolgen krijgen.
Risico op escalatie
Een verdwaalde drone of een piloot die een instructie mist, kan al voldoende zijn. Hoe nerveuzer de omgeving, hoe sneller een misverstand uitgroeit tot escalatie. Juist daarom benadrukt Rutte het belang van waakzaamheid en heldere communicatie. Preventie begint volgens hem bij geloofwaardige afschrikking.
Druk op defensiebudgetten
Die afschrikking vraagt om stevige investeringen. Rutte pleit daarom voor hogere defensie-uitgaven en wijst op de afspraak om vanaf 2035 circa vijf procent van de economie aan defensie te besteden. Dat percentage ziet hij niet als boekhoudkundige norm, maar als veiligheidsclaim. Zonder middelen verliest afschrikking haar geloofwaardigheid.
Tempo blijft achter
Hoewel veel lidstaten hun budgetten verhogen, blijft het tempo achter bij de Russische productiecapaciteit. Daardoor dreigt een kloof tussen ambities en daadwerkelijke slagkracht. Precies die twijfel probeert Moskou volgens Rutte te voeden. Zonder versnelling neemt het risico toe dat beloften niet worden waargemaakt.
Waarom investeren noodzakelijk is
Extra middelen zijn geen doel op zich, maar vertalen zich naar concrete capaciteiten. Munitievoorraden, luchtverdediging, onderhoud, training en cyberweerbaarheid vragen langdurige planning. Vooral cyberbescherming is geen luxe meer, maar een basisvoorwaarde voor energie, zorg en industrie. Defensiematerieel is bovendien niet direct beschikbaar en vergt jaren
voorbereiding.
Vooruit plannen cruciaal
Wie nu aarzelt met bestellingen, voelt het tekort pas later. Luchtverdediging, drones, schepen en munitielijnen zijn geen producten die van de plank komen. Volgens Rutte wordt de rekening vaak pas jaren later zichtbaar. Dat maakt tijdige keuzes essentieel voor toekomstige veiligheid.
Harde realiteit voor Oekraïne
In Oekraïne is de impact van de oorlog tastbaar en dagelijks voelbaar. President Volodimir Zelenski meldde dat recente Russische aanvallen opnieuw de energiesector raakten. Honderdduizenden huishoudens, onder meer rond Kiev, kwamen zonder stroom te zitten midden in de winter. De aanvallen met drones en raketten kostten levens en veroorzaakten langdurige schade.
Energie ingezet als wapen
Door elektriciteit en warmte uit te schakelen, wordt het dagelijks leven op alle fronten geraakt. Scholen, ziekenhuizen, transport en productie ondervinden directe gevolgen. In koude maanden wegen zulke verstoringen extra zwaar en dwingen zij burgers tot moeilijke keuzes. Energie is daarmee een expliciet onderdeel geworden van de oorlogsstrategie.
Schokgolven buiten het front
De gevolgen reiken verder dan de directe frontlinie. In de Kaspische Zee werd nabij Novorossiisk een olietanker door een drone getroffen. Hoewel de schade beperkt bleef en er geen gewonden vielen, werd een kwetsbare handelsroute blootgelegd. Het incident onderstreept dat het conflict ook mondiale risico’s met zich meebrengt.
Internationale dimensie groeit
De rol van China, Iran en Noord-Korea vergroot die internationale dimensie. Door directe en indirecte steun blijft de Russische oorlogsmachine draaien. Daarmee verschuift het conflict van een regionale oorlog naar een strijd tussen machtsblokken. Belangen in handel, energie en technologie raken steeds sterker verweven met veiligheid.
Diplomatie op afstand
Hoewel af en toe signalen over mogelijke gesprekken opduiken, verandert de kern van het conflict nauwelijks. Zowel Kiev als Moskou houdt vast aan eigen uitgangspunten. Zolang een gedeelde basis ontbreekt, blijft diplomatie volgens waarnemers beperkt tot aftasten. Het vertrouwen dat tijd in eigen voordeel werkt, verkleint de bereidheid tot concessies.
Europese weerbaarheid groeit
Voor Europa staat veiligheid daardoor opnieuw bovenaan de agenda. Energiezekerheid, cyberbescherming, munitievoorraden en snelle besluitvorming krijgen concrete betekenis. Overheden investeren in gezamenlijke inkoop, strengere beveiliging van havens en datacenters en plannen voor herstel na cyberaanvallen. Het zijn maatregelen die weinig aandacht trekken, maar grote impact hebben.
Eensgezindheid als sleutel
Rutte benadrukt dat samenhang de beste vorm van afschrikking blijft. Verdeeldheid speelt het Kremlin in de kaart, terwijl gezamenlijke investeringen de drempel voor agressie verhogen. Oefenen, plannen en investeren als blok verkleint de kans op misrekeningen. De nuchtere conclusie is dat dit conflict geen sprint wordt, maar een langdurige marathon.
