In de loopgraven en op de kaart van Oost-Oekraïne wordt al maanden fel gestreden. De ogen zijn daarbij vooral gericht op een gebied waar de spanning tot het uiterste werd opgevoerd: het laatste deel van de regio Donetsk dat nog wordt verdedigd door Oekraïense troepen.
Analisten, regeringen en militairen volgen elke beweging in deze regio met argusogen, wetende dat het lot van de oorlog hier mogelijk een beslissende wending zou kunnen nemen.
Voor het Kremlin is het zuidoosten van Oekraïne al geruime tijd een van de meest begerenswaardige doelen. President Vladimir Poetin heeft meermaals herhaald dat de volledige inname van Donetsk bovenaan zijn prioriteitenlijst staat. Toch lijkt het bereiken van deze ambitie voorlopig verder weg dan ooit, ondanks grootschalige militaire inspanningen.
Er wordt nauwlettend gekeken naar terreinwinst, troepenverplaatsingen en de ontwikkeling van het front, maar een doorbraak blijft uit.
Uit een recente analyse van het Institute for the Study of War (ISW), een Amerikaanse denktank die de ontwikkelingen op het slagveld in detail volgt, komt naar voren dat een omvangrijke Russische aanval op het resterende Oekraïense deel van Donetsk is mislukt.
Deze conclusie trekt het ISW na grondige observatie van de gevechten en het bekijken van de strategieën aan beide zijden van het front. Moskou slaagde er niet in om hun ambitieuze plan uit te voeren, wat een bittere pil betekent voor de Russische militaire leiding.
Geen snelle verovering meer binnen handbereik
LEES OOK:Afschuwelijk: Dodelijk en meerdere gewonden bij verschrikkelijk verkeersongeval
Volgens de onderzoekers zijn er geen signalen die erop wijzen dat Rusland op korte termijn in staat zal zijn om het overgebleven deel van Donetsk te veroveren. Het Russische leger ziet zich nu genoodzaakt om zich te hergroeperen en zijn tactiek fundamenteel aan te passen.
Het ISW benadrukt dat deze strategische herziening tijd zal kosten, terwijl tijd juist schaars is bij offensieven die afhankelijk zijn van een strak schema.
Het Oekraïense deel van Donetsk wordt verdedigd door een rij steden die samen de zogenoemde fortengordel vormen: Slovjansk, Kramatorsk, Droezjkivka en Kostjantynivka. Deze steden fungeren als de ruggengraat van de Oekraïense verdediging. Het breken van deze gordel zou voor Rusland betekenen dat de regio vrijwel in handen zou vallen.
De strategie van Moskou: omsingeling van de fortengordel
De Russische militaire plannen waren gericht op een allesomvattende omsingeling van deze steden. Geen reeks kleine veroveringen, maar een diepe strategische tangbeweging rond de volledige gordel moest de doorslag geven. Eerst stond Kostjantynivka op de lijst om te worden ingenomen.
Daarna was het plan om Kramatorsk te omsingelen door een aanval vanuit Lyman in het noorden en Dobropillja in het zuidwesten te combineren. Tegelijkertijd zouden Russische eenheden frontale aanvallen uitvoeren op Slovjansk en Kramatorsk vanuit het oosten.
Indien deze operatie was geslaagd, zou het merendeel van het Oekraïense Donetsk in Russische handen vallen.
Operatie Vivaldi dwarsboomt het Russische offensief
De werkelijkheid bleek weerbarstiger. Een Oekraïense tegenaanval, ‘Operatie Vivaldi’ genaamd, doorkruiste het Russische plan nog voordat de tangbeweging kon worden voltooid. Ondanks de vriendelijke klank van de codenaam, was het resultaat voor Moskou desastreus: het noordelijke deel van de Russische formatie bij Lyman stortte volledig in, zo meldt het ISW.
Daarmee viel een van de belangrijkste armen voor de omsingeling van Kramatorsk weg, waardoor het hele Russische plan in duigen viel.
Lyman was in de Russische strategie juist het vertrekpunt voor de noordelijke arm van de omsingeling. Het verlies van deze positie ondermijnt de logica van de gehele operatie en stelt de Russische strijdkrachten voor de noodzaak hun aanpak drastisch te herzien.
Russisch leger moet terug naar de tekentafel
Het ISW spreekt expliciet van een instorting van het noordelijke deel van het Russische offensief. Dit is niet alleen een kwestie van terreinverlies, maar betekent dat de onderliggende strategie opnieuw moet worden geëvalueerd.
De noodzaak tot hergroeperen en het ontwikkelen van een nieuwe tactiek zorgt ervoor dat Rusland op dit moment geen momentum heeft om door te drukken.
LEES OOK:Veel mensen doen dit voor hun eigen huis, maar riskeren ongemerkt een flinke boete
Intussen blijft Oekraïne niet bij de pakken neerzitten. Nieuwe tegenaanvallen worden ingezet en er zijn extra maatregelen genomen om de fortengordel verder te versterken. Terwijl het Russische leger tijd nodig heeft om zich te herstellen, groeit de Oekraïense verdedigingskracht juist aan het front.
Poetin houdt vast aan zijn deadline
Desondanks blijft president Poetin volhouden dat hij zijn doelstelling in Donetsk nog voor het voorjaar van 2027 zal behalen. Dit optimisme staat haaks op de bevindingen van het ISW, dat het tempo van de Russische opmars tegen het licht hield en tot heel andere jaartallen kwam.
Op basis van de vooruitgang tussen 1 januari 2023 en 1 september 2026 becijferde het ISW dat Rusland pas op 15 juni 2029 de volledige regio Donetsk in handen zou kunnen hebben, en dan nog onder gunstige omstandigheden.
Dit ligt ruim twee jaar voorbij de termijn die Poetin zelf heeft aangekondigd. De denktank maakte zelfs een tweede, somberder inschatting: als men alleen kijkt naar het tempo tussen 1 september 2025 en 1 september 2026, dan zou de Russische verovering van Donetsk pas op 30 november 2031 afgerond zijn.
Trage verschuivingen aan het front
Hoewel deze berekeningen niets zeggen over de directe toekomst aan het front, illustreren ze hoe langzaam de linies verschuiven ten opzichte van de ambitieuze doelstellingen die in Moskou worden uitgesproken.
Een mislukte aanval betekent nog geen capitulatie, en de analyse van het ISW beperkt zich tot de situatie in Donetsk, niet tot het bredere verloop van de oorlog.
Wat wel als duidelijk signaal wordt gezien: op korte termijn verwacht men niet dat Rusland het resterende deel van de regio zal veroveren. Dit betekent geen onmiddellijke vrede, maar wel dat de directe dreiging van een Russische omsingeling voorlopig is verdwenen.
Gevolgen voor de steden van de fortengordel
Voor de steden Slovjansk, Kramatorsk, Droezjkivka en Kostjantynivka verandert de situatie op papier weinig: ze blijven in de vuurlinie liggen. Toch zorgt het falen van het Russische plan ervoor dat de acute dreiging van insluiting voorlopig is afgewend.
Vooral Kostjantynivka, dat als eerste moest vallen in de Russische strategie, blijft overeind en fungeert als steunpilaar voor de rest van de fortengordel, wat Oekraïne extra ademruimte geeft.
De komende tijd zal moeten blijken of Rusland een aangepaste versie van hetzelfde plan zal proberen uit te voeren, of juist kiest voor een geheel nieuwe aanpak. Het ISW benadrukt dat een ingrijpende herziening van de tactiek noodzakelijk is.
Aan Oekraïense zijde draait alles om het volhouden van de tegenaanvallen en het versterken van de verdedigingslinie. Zolang dat lukt, lijken de berekeningen van de denktank realistischer dan de ambitieuze deadline die Poetin zichzelf heeft gesteld.
