Nederlanders kiezen steeds vaker voor vleesvervangers, met vega-kipstukjes als absolute favoriet. Dit plantaardige alternatief voor kip wordt steeds populairder vanwege de toenemende bewustwording over de impact van vleesconsumptie op het milieu en de gezondheid. Volgens gegevens van NIQ Nederland gaven consumenten dit jaar 39,7 miljoen euro uit aan vega-kip, meer dan aan tissues, luchtverfrissers, kaarsen of toiletzeep. Maar hoe gezond is vega-kip eigenlijk?
En wat zit er precies in? De productie van kippenvlees heeft een aanzienlijke ecologische voetafdruk. Myron van der Velden, woordvoerder van dierenwelzijnsorganisatie World Animal Protection, benadrukt dat de pluimvee-industrie verantwoordelijk is voor een enorme vleesproductie. ,,Zij worden in veel grotere aantallen gekweekt dan welke andere diersoort dan ook.
Daarnaast worden vleeskuikens gevoerd met sojameel, afkomstig van geïmporteerde soja uit landen als Brazilië en Latijns-Amerika. Driekwart van de soja die wordt verbouwd, is om veedieren te voeren, waarvan het grootste deel naar kippen gaat. Deze verbouwing leidt tot klimaatverandering en ontbossing.”
Wie rekening wil houden met milieu en dierenwelzijn kan kiezen voor kip met topkeurmerken, zoals het Beter Leven-keurmerk (2 en 3 sterren), of overstappen op vegetarische kip. Van alle vleesvervangers die dit jaar verkocht werden, bestond 21,6 procent uit vega-kip, waarmee de populariteit van deze vleesvervanger duidelijk zichtbaar is.
Structuur van kippenvlees nabootsen
Vega-kip komt in verschillende varianten, zoals roerbakreepjes, gemarineerde filets, spiesjes, nuggets en vegan kipburgers. Onderzoekers van Wageningen University & Research en TU Delft zijn er enkele jaren geleden in geslaagd de structuur van echt kippenvlees na te bootsen door soja-eiwit en gluten op een specifieke manier te vervlechten.
Ook werd een techniek ontwikkeld waarmee grote stukken plantaardig vlees geproduceerd kunnen worden zonder toevoeging van E-nummers. ,,Hierbij wordt slim gebruikgemaakt van combinaties van procestechnieken, waardoor er niets ‘geks’ met de eiwitten gebeurt en het geschikt is voor consumptie’’, aldus Renger Witkamp, hoogleraar voeding en farmacologie aan Wageningen Universiteit.
Wat zit er in vega-kip?
De meeste vega-kip bestaat uit soja-eiwit, maar kan ook tarwe, magere melk en kippenei-eiwit bevatten. Dat maakt de producten vegetarisch, maar niet vegan. Tara Eikenaar van het Voedingscentrum benadrukt dat sommige kant-en-klare vleesvervangers verrijkt zijn met ijzer en vitamine B12, waardoor ze een volwaardige vervanging van vlees kunnen zijn. ,,Bepaalde vegetarische kipstukjes zitten ook in de Schijf van Vijf, omdat ze voldoende eiwit, ijzer, vitamine B1 en/of B12 bevatten en niet te zout zijn.’’
Het is belangrijk om de etiketten van vega-kippenstukjes goed te lezen. Sportdiëtist Esther van Etten raadt consumenten aan de voedingswaarde van deze producten kritisch te bekijken. ,,Kijk goed wat er in vega-kip zit, let op de voedingswaarde en staar je niet blind op allerlei gezondheidsclaims van de fabrikant.’’
Wat vaak niet op het etiket staat, is informatie over de herkomst van soja. Volgens de Consumentenbond kan dit het maken van een bewuste keuze bemoeilijken. Vega-kip zou duurzamer kunnen worden als sojabonen op een milieuvriendelijkere manier worden verbouwd en verwerkt in Nederland. Een biologisch keurmerk kan een indicatie geven van duurzamere productie, omdat dit keurmerk het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest beperkt. Bovendien wisselen biologische boeren gewassen af om het planten- en dierenleven gezond te houden.
Zijn er gezondheidsrisico’s?
Soja-critici beweren dat fyto-oestrogenen, stofjes die in soja zitten en lijken op het vrouwelijke hormoon oestrogeen, gezondheidsrisico’s met zich meebrengen, zoals een verhoogd risico op borstkanker. De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) heeft deze beweringen onderzocht en geconcludeerd dat er bij normale inname van soja geen verhoogd gezondheidsrisico is. ,,In delen van Azië eten vele miljoenen mensen zeer regelmatig soja, zij worden hier ook niet ziek van’’, zegt Witkamp, die benadrukt dat soja bij normaal gebruik geen gevaar vormt.
Onduidelijkheid over langetermijneffecten
Het Voedingscentrum wijst erop dat niet alle kant-en-klare kipvervangers een even gezonde keuze zijn. ,,Het zijn over het algemeen sterk bewerkte producten, gemaakt van verschillende ingrediënten. Soms zijn ze gekruid of gemarineerd, waardoor ze relatief veel zout bevatten.
Van kant-en-klare vleesvervangers weten we bovendien nog niet zo goed wat de gezondheidseffecten op lange termijn zijn, omdat dit een relatief nieuw product is waar nog minder onderzoek naar is gedaan’’, zegt Eikenaar. Wie een gezonde kipvervanger wil kiezen, kan letten op de voedingswaarde en de herkomst van ingrediënten.
,,Als je een duurzame vervanger wilt, zou je voor een (bijna) volledig plantaardig product kunnen gaan. Peulvruchten en ongezouten noten hebben gezondheidsvoordelen. Bovendien hebben ze, naast tofu, tempé en ei, een lage milieubelasting. Een gezonde kipvervanger bevat eiwit, ijzer, vitamine B1 en vitamine B12. Daarnaast mag het niet te veel verzadigd vet, zout en toegevoegd suiker bevatten’’, besluit Eikenaar.
