Met nog anderhalve week te gaan tot de Tweede Kamerverkiezingen twijfelt een groot deel van de kiezers over hun keuze. Volgens een peiling van het RTL Nieuwspanel weet twee op de drie stemgerechtigden nog niet welke partij hun stem krijgt.
Opvallend is dat ook veel kiezers aan de rechterkant van het politieke spectrum nog twijfelen. Vooral JA21 van Joost Eerdmans lijkt daarvan te profiteren, concludeert opiniepeiler Gijs Rademaker.
Rechts verdeeld tussen centrum en populisme
Uit de peiling blijkt dat de rechtse twijfelende kiezer in twee kampen valt. Aan de ene kant staan de uiterst rechtse stemmers die twijfelen tussen PVV, BBB, JA21 en in mindere mate FvD.
Aan de andere kant zijn er de centrumrechtse kiezers die twijfelen tussen VVD, CDA en JA21. Die spreiding zorgt ervoor dat JA21 zich in een gunstige positie bevindt: de partij weet beide groepen aan te spreken.
JA21 trekt kiezers van alle kanten
De cijfers laten zien dat JA21 voor veel twijfelaars een aantrekkelijke optie vormt. Van de twijfelende VVD-stemmers overweegt 49 procent een overstap naar JA21. Onder twijfelende PVV-kiezers ligt dat percentage nog hoger: 58 procent denkt erover om op Eerdmans’ partij te stemmen.
Rademaker stelt dat JA21 volgens veel rechtse kiezers een brug vormt tussen centrumrechts en populistisch-rechts. Daarmee positioneert de partij zich strategisch tussen de gevestigde en de meer uitgesproken rechtse partijen.
PVV verliest terrein onder twijfelaars
De PVV van Geert Wilders lijkt juist terrein te verliezen onder twijfelende kiezers. Meer dan de helft van hen overweegt om op JA21 te stemmen. Een kwart kijkt naar de BoerBurgerBeweging (BBB), terwijl één op de vijf twijfelaars FvD als alternatief noemt.
Daarmee dreigt een aanzienlijk deel van het potentiële PVV-electoraat richting andere rechtse partijen te verschuiven, wat de partij mogelijk zetels kan kosten bij de verkiezingen.
VVD en CDA vissen in dezelfde vijver
Ook binnen de VVD is de twijfel groot. Veel van de traditionele VVD-stemmers overwegen een overstap naar partijen die zich profileren als ‘fatsoenlijk rechts’. Zo noemt 49 procent JA21 als mogelijke keuze, terwijl 45 procent het CDA overweegt.
Dat illustreert de toenemende concurrentie binnen het centrumrechtse kamp, waar partijen strijden om een vergelijkbare groep kiezers die stabiliteit zoekt, maar ook een duidelijk rechts geluid wil horen.
Strijd om de rechtse stem
Volgens politiek verslaggever Frits Wester zijn de verschuivingen op rechts geen verrassing. “Op rechts zijn de partijen vooral communicerende vaten,” zegt hij. “Verschuivingen tussen de VVD, BBB en JA21 maken voor een centrumrechtse meerderheid weinig verschil.
De enige hoop die partijen hebben, is dat ze nog wat zetels van de PVV kunnen afsnoepen.” Omdat VVD en CDA hebben uitgesloten om met de PVV samen te regeren, lijkt de partij van Wilders buitenspel te staan in een toekomstige coalitie.
Strategische spanning
De komende dagen worden cruciaal voor de rechtse partijen. De strijd om de twijfelende kiezer lijkt zich vooral af te spelen tussen JA21, VVD en BBB. De partijen proberen in de laatste fase van de campagne hun boodschap te versterken en kiezers te overtuigen met duidelijke standpunten en zichtbare leiders.
Hoewel JA21 in de peilingen nog bescheiden scoort, kan de partij in de laatste campagneweek profiteren van de grote groep zwevende kiezers die zich pas op het laatste moment uitspreekt. Daarmee wordt de partij van Eerdmans mogelijk de sleutelspeler in de rechtse hoek van het politieke landschap.
