De dagen worden korter en de kou rukt langzaam op, waardoor gesprekken over energiebesparing opnieuw aan de orde van de dag zijn in veel Nederlandse huishoudens.

Nu de kosten voor het verwarmen van een woning de afgelopen jaren aanzienlijk zijn gestegen, vragen steeds meer mensen zich af hoe zij hun energierekening binnen de perken kunnen houden.
Wat opvalt, is dat Nederlanders niet allemaal op dezelfde manier omgaan met hun thermostaat. De meningen over wat de ideale temperatuur is, lopen flink uiteen en leiden tot verschillen tussen generaties, maar ook tussen mannen en vrouwen.
Comfort en kostenbesparing blijken niet altijd samen te gaan in het dagelijks leven.
Populaire temperaturen in Nederlandse huishoudens
Uit onderzoek van Overstappen.nl, dat is uitgevoerd door onderzoeksbureau Multiscope, blijkt dat vier op de tien Nederlanders hun thermostaat overdag op 20 graden of zelfs hoger instellen. Dit resultaat is gebaseerd op een representatieve steekproef onder 1009 volwassen Nederlanders.
De onderzoeksresultaten laten zien dat comfort voor veel mensen zwaarder weegt dan de oplopende energiekosten. De meest gekozen temperatuur voor de thermostaat is 19 graden, waarbij een kwart van de deelnemers aan het onderzoek aangeeft deze stand te gebruiken.
Daarnaast stelt 23 procent de thermostaat in op 20 graden, en 13 procent kiest zelfs voor 21 graden.
Een kleinere groep, namelijk 4 procent van de ondervraagden, houdt het zelfs op 22 graden of hoger. Aan de andere kant is er ook een bewuste minderheid die de verwarming lager zet om energie te besparen.
Zo houdt 16 procent de thermostaat op 18 graden, 6 procent kiest voor 17 graden, en nog eens 6 procent neemt genoegen met 16 graden of lager.
De zuinige minderheid en de ‘koukleumen’
Opvallend is dat een klein deel van de Nederlanders er zelfs voor kiest om de verwarming helemaal uit te laten, ongeacht de buitentemperatuur. Drie procent van de respondenten geeft aan de verwarming uit te laten, ook als het buiten koud is.
Hiermee lopen de meningen en het gedrag rondom stoken sterk uiteen, wat direct invloed heeft op het energieverbruik en uiteindelijk de energierekening.
De groep die de verwarming uit laat, bespaart vanzelfsprekend het meest op de energiekosten. Voor deze groep is het financiële voordeel het grootst, vooral nu de gasprijzen stevig zijn gestegen.
Besparen door één graad lager te zetten
Volgens Overstappen.nl kan het al een aanzienlijk verschil maken als de thermostaat slechts één graad lager wordt gezet. Een verlaging van één graad levert een besparing op van ruim 6 procent van het jaarlijkse gasverbruik.
Voor een gemiddeld huishouden betekent dit een besparing van ongeveer 63 kubieke meter gas per jaar.
Met de actuele gasprijs van 1,73 euro per kubieke meter – het tarief voor een nieuw energiecontract op 9 november – komt deze besparing neer op ongeveer 109 euro per jaar. Ter vergelijking: in februari van hetzelfde jaar was de besparing nog circa 80 euro, vanwege een lagere gasprijs op dat moment.
Door de recent gestegen tarieven is het effect van elke graad lager op de portemonnee dus groter geworden.
Rick Boenink, energie-expert bij Overstappen.nl, benadrukt dat besparen op energiekosten niet automatisch betekent dat men het koud hoeft te hebben in huis. Boenink legt uit: “Wie krap bij kas zit, kan het proberen met één graad lager.
Dat scheelt op jaarbasis meer dan je denkt, maar je hoeft dan niet in de kou te zitten.”
Het bedrag dat daadwerkelijk wordt bespaard, hangt overigens ook af van het type energiecontract dat men heeft. Huishoudens met een langer vast contract tegen een lager tarief profiteren in euro’s iets minder van een verlaging, vergeleken met mensen die nu een nieuw, duurder contract moeten afsluiten.
Ouderen houden het graag warm
Uit het onderzoek komen duidelijke leeftijdsverschillen naar voren als het gaat om stookgedrag. Vooral oudere Nederlanders blijken hun woning graag goed te verwarmen. Van de ondervraagde 55-plussers stelt 46 procent de thermostaat op 20 graden of hoger in.
In de leeftijdsgroep van 35 tot 54 jaar doet 35 procent dit, terwijl bij de jongste groep van 18 tot 34 jaar 38 procent voor deze temperatuur kiest.
Het verschil wordt nog duidelijker bij de hogere temperaturen: zo kiest 17 procent van de ouderen voor een stand van 21 graden, tegenover slechts 9 procent van de jongeren.
Verschillen tussen mannen en vrouwen
Niet alleen leeftijd, maar ook geslacht speelt een rol in de manier waarop Nederlanders hun huis verwarmen. Uit de enquête blijkt dat mannen vaker kiezen voor een hogere temperatuur op de thermostaat dan vrouwen. Van de mannen zet 45 procent de verwarming op 20 graden of hoger, tegenover 36 procent van de vrouwen.
Vrouwen kiezen daarentegen vaker voor lagere temperaturen en laten de verwarming ook vaker helemaal uit. Zo laat 5 procent van de vrouwen de verwarming uit, terwijl dat bij mannen slechts 1 procent is. Deze verschillen laten zien dat persoonlijke voorkeuren en comfortbeleving een grote rol spelen in het dagelijkse energieverbruik.
Advies van Milieu Centraal
Voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal adviseert om de thermostaat overdag, wanneer men thuis is, niet hoger dan 19 graden te zetten. Voor de nacht wordt een temperatuur van ongeveer 15 graden aangeraden. Bij sommige verwarmingssystemen, zoals vloerverwarming of een warmtepomp, kunnen aangepaste instellingen wenselijk zijn.
Dit om te zorgen dat het systeem efficiënt blijft werken en comfort behouden blijft.
Volgens Overstappen.nl zijn vooral huishoudens die de thermostaat nu op 20 graden of hoger instellen, het meest gebaat bij het verlagen van de temperatuur. Zij kunnen het meeste voordeel behalen door slechts één graad lager te kiezen en zo hun energiekosten te drukken.
Hoe werd het onderzoek uitgevoerd?
Het onderzoek waar deze bevindingen op zijn gebaseerd, werd in oktober 2026 uitgevoerd door Multiscope. In totaal deden 1009 Nederlanders, van 18 jaar en ouder, mee aan de studie. De deelnemers kregen de vraag voorgelegd op welke temperatuur zij hun thermostaat overdag in de winter instellen als ze thuis zijn.
Hiermee geeft de studie een actueel en representatief beeld van het stookgedrag in Nederlandse huishoudens en de potentiële besparingen die daaruit voortvloeien.
Belang van bewust stookgedrag
De uitkomsten van het onderzoek onderstrepen het belang van bewust omgaan met de temperatuur in huis. Zelfs een kleine aanpassing, zoals het één graad lager zetten van de thermostaat, kan een groot verschil betekenen voor de energierekening. Zeker nu de gasprijzen hoog zijn, is elke besparing welkom.
Dit blijkt niet alleen uit de berekeningen van Overstappen.nl, maar ook uit de adviezen van Milieu Centraal. Voor veel huishoudens kan deze eenvoudige keuze op jaarbasis honderden euro’s opleveren, zonder dat het comfort in huis daar per se onder hoeft te lijden.
Context van de redactie
Voor veel Nederlanders zijn de energiekosten een belangrijk onderdeel van de maandelijkse uitgaven geworden, vooral nu de gasprijzen aanzienlijk zijn gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. Bewust omgaan met de temperatuur in huis past in een bredere trend van energiezuinig wonen en verduurzaming.
De inzichten uit het onderzoek tonen aan dat kleine gedragsveranderingen daadwerkelijk kunnen bijdragen aan het verlagen van de energierekening. Het loont dus om na te denken over de temperatuur waarop de thermostaat wordt ingesteld, zeker voor huishoudens die nu geneigd zijn de verwarming relatief hoog te zetten.
Nu steeds meer mensen zich bewust worden van hun energieverbruik, is het waarschijnlijk dat het onderwerp energiebesparing de komende jaren een prominente plek blijft innemen in het dagelijks leven en het publieke debat.






























