Steeds meer Nederlanders pakken hun woning aan om energie te besparen. Logisch ook: de gasprijs is grillig, de klimaatdoelen zijn ambitieus en met isolatie kun je al snel honderden euro’s per jaar schelen. Alleen hangt er aan die ‘slimme’ stap soms een vervelende bijsluiter: in tienduizenden huizen zou isolatieschuim zitten dat bij bewoners gezondheidsklachten kan veroorzaken.
Waarom isoleren ineens zo populair werd
De isolatiegolf van de afgelopen jaren komt niet uit het niets. Huishoudens willen minder afhankelijk zijn van hoge energierekeningen en gemeenten stimuleren verduurzaming met subsidies en campagnes. Vloeren, kruipruimtes en daken worden daarom massaal aangepakt.
Wat vaak minder aandacht krijgt: niet elk materiaal is hetzelfde en niet elke klus wordt even zorgvuldig uitgevoerd. Juist bij schuimen die ter plekke worden aangebracht, is de verwerking cruciaal. En daar lijkt het in een deel van de woningen mis te gaan.
Wat er mis kan gaan met isolatieschuim
In de praktijk draait het probleem vaak om ‘verkeerd aangebracht’. Dat klinkt klein, maar bij isolatieschuim kan het grote gevolgen hebben. Als het mengsel niet klopt of het uitharden niet goed verloopt, kunnen er schadelijke stoffen vrijkomen.
Het televisieprogramma Zembla meldde dat op meerdere woonlocaties gezondheidsklachten zijn gemeld na het aanbrengen van schuimisolatie. Het gaat volgens die berichtgeving om zowel huur- als koopwoningen, verspreid over het land.
Klachten die bewoners noemen
De klachten die naar voren komen zijn uiteenlopend en verschillen per persoon. Bewoners noemen onder meer benauwdheid, hoofdpijn en huidproblemen zoals eczeem. Vooral in huizen waar net is geïsoleerd, worden zulke klachten opvallend vaak gekoppeld aan de periode erna.
Mensen met bestaande luchtwegproblemen lijken extra gevoelig. Dat maakt de situatie ingewikkeld: niet iedere klacht is automatisch bewijs, maar het aantal signalen is groot genoeg om zorgen serieus te nemen en goed te laten onderzoeken.
Wat pur-schuim precies is
PUR (polyurethaan) wordt als vloeistof in bijvoorbeeld kruipruimtes of onder vloeren gespoten. Daarna zet het uit en wordt het hard. Handig, want het vult kieren en naden en maakt een woning snel een stuk tochtvrijer.
Het materiaal ontstaat door twee chemische componenten te mengen, waaronder isocyanaten. Als het proces volgens de regels gaat, is het eindproduct doorgaans stabiel. Maar bij fouten in mengen, ventilatie of uitharding kan er wél iets misgaan.
Uf-schuim en formaldehyde: een zwaardere discussie
Naast PUR speelt ook UF-schuim mee in de discussie. UF staat voor ureum-formaldehyde en dat zegt meteen waar de gevoeligheid zit: formaldehyde is een stof die bekendstaat als schadelijk bij voldoende blootstelling en staat op lijsten met zeer zorgwekkende stoffen.
Bij hogere concentraties kan formaldehyde irritatie veroorzaken aan ogen en luchtwegen. Langdurige blootstelling wordt internationaal bovendien in verband gebracht met een verhoogd kankerrisico. Dat maakt de aanwezigheid ervan in woningen extra beladen.
Ggd wil verbod op uf-schuim
De GGD pleit inmiddels voor een verbod op UF-schuim. In de Zembla-uitzending stelde milieu-epidemioloog Jeroen de Hartog (GGD Utrecht) dat de risico’s al jaren bekend zijn en dat het gebruik daarom zou moeten stoppen.
Die oproep verhoogt de druk op beleidsmakers, zeker omdat het niet om een theoretisch risico gaat. Op sommige plekken zijn de gevolgen zo concreet dat woningen deels of helemaal niet meer gebruikt mogen worden.
Leegstaande woningen en verboden ruimtes
In Dalfsen staan twee appartementencomplexen volgens de berichtgeving al drie jaar leeg wegens te hoge formaldehydeconcentraties. Bewoners mochten er niet naar terug omdat de waarden als onveilig werden beschouwd.
Elders zijn beperkingen opgelegd: bepaalde kamers zouden niet gebruikt mogen worden als metingen te hoog uitvallen. Dat is heftig, want een huis is geen jas die je even aan de kapstok hangt tot het probleem is opgelost.
Dit speelt al decennia op de achtergrond
Het wrange is dat de risico’s van formaldehyde al bijna een halve eeuw bekend zijn. In 1980 zou het ministerie van Volksgezondheid zelfs hebben overwogen UF-schuim te verbieden, maar dat verbod kwam er uiteindelijk niet.
Volgens onderzoek van Zembla speelde destijds lobbywerk een rol, onder meer van chemieconcern Akzo (producent van formaldehyde). Het verleden maakt de huidige discussie extra gevoelig: waarom zijn we hier dan toch weer beland?
Wat de overheid nu doet
Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening zegt eerst het lopende GGD-onderzoek te willen afwachten. Daarna wordt bekeken welke vervolgstappen nodig zijn, bijvoorbeeld strengere regels of beperkingen voor bepaalde materialen.
Voor bewoners betekent dat vooral: wachten. En dat is lastig als je je niet lekker voelt in je eigen huis, of als je twijfelt of de lucht die je dagelijks inademt wel echt veilig is.
Duurzaam wonen kan niet zonder veiligheid
Isoleren blijft een van de meest effectieve manieren om energie te besparen. Maar dit dossier laat zien dat ‘groen’ niet automatisch ‘goed’ is als de uitvoering en controle tekortschieten. Duurzaamheid moet hand in hand gaan met gezondheid.
Strengere kwaliteitsnormen, betere inspectie en transparantie over gebruikte materialen lijken onmisbaar. Heb jij ervaring met isolatieschuim of vragen hierover? Laat het weten via onze social media en praat mee.
Bron: infovandaag.nl
