Illegale fatbikes met gashendel en complete opvoersets zijn opvallend eenvoudig online te bestellen. Voor enkele honderden euro’s verschijnt een pakket vaak binnen een week aan de voordeur. Die snelle beschikbaarheid baart het kabinet grote zorgen over verkeersveiligheid en toezicht. De overheid ziet de vraag onder jongeren toenemen, terwijl snelheden stijgen en risico’s oplopen. Tegelijkertijd blijft zicht op de importstroom beperkt, waardoor handhaving achterblijft.
Bestellen zonder drempels
Via buitenlandse webshops worden elektrische tweewielers met dikke banden, gashendel en opvoerinstructies aangeboden. De herkomst ligt vaak in China, met levering binnen zes dagen. Dat gemak vormt het kernprobleem voor beleidsmakers. De populariteit groeit, maar controle ontbreekt grotendeels. Minister Tieman spreekt van een hardnekkig veiligheidsvraagstuk, waarbij regelgeving en toezicht het tempo van online handel niet bijbenen.
Beperkte greep op platforms
Volgens het kabinet veroorzaken vooral platforms buiten de Europese Unie hoofdbrekens. Met Nederlandse marktplaatsen bestaan afspraken over het weren van illegale fatbikes. Bij internationale aanbieders ontbreekt vaak een aanspreekpunt. Juridische handhaving wordt daardoor complex en tijdrovend. De overheid erkent dat grensoverschrijdende verkoop structurele gaten in het toezicht veroorzaakt.
Massale instroom via Nederland
De schaal van de import onderstreept het probleem. In 2024 kwamen via Nederland meer dan een miljard producten de Europese Unie binnen. Tussen deze stromen bevinden zich elektrische voertuigen die niet aan Europese eisen voldoen. Volledige controle is onmogelijk, erkennen autoriteiten. De omvang van het handelsverkeer overstijgt de capaciteit van inspectiediensten ruimschoots.
Grijs gebied bij invoer
Fatbikes passen juridisch niet altijd duidelijk in bestaande categorieën. Bij invoer kunnen ze als e-bike of bromfiets worden aangemeld. Voor grenspassage hoeft een voertuig nog niet klaar te zijn voor gebruik op de openbare weg. Daardoor wordt ingrijpen bemoeilijkt. Pas later blijkt soms dat het voertuig niet is toegestaan.
Selectie en steekproeven
De douane werkt daarom met risicoselecties en steekproeven. Zendingen met een laag risicoprofiel en correcte papieren passeren de grens. Onregelmatigheden komen vaak pas aan het licht bij verkoop of gebruik. Dan volgt handhaving alsnog. Deze werkwijze laat echter veel producten ongezien doorstromen naar consumenten.
Onzichtbare levering aan huishoudens
Het blijft onduidelijk hoeveel illegale fatbikes daadwerkelijk Nederlandse woonkamers bereiken. De douane registreert geen onderscheid naar vermogen of opvoerset. Cijfers over onderscheppingen bij directe consumentenleveringen ontbreken over het afgelopen jaar volledig. De toets vindt pas later plaats, wanneer toezichthouders ingrijpen bij aanbod of gebruik.
Rol van toezichthouders
Na levering verschuift de verantwoordelijkheid naar toezichthouders. De Inspectie Leefomgeving en Transport en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit speuren online naar verboden aanbod. Platforms moeten advertenties verwijderen na meldingen. Sinds februari 2024 geldt deze plicht voor grote platforms via de Europese Digital Services Act. De naleving verschilt per aanbieder.
Beperkt zichtbaar effect
Dat beleid heeft enig effect. In het eerste kwartaal van 2025 verwijderde Marktplaats 1.150 advertenties na verzoeken van de Inspectie Leefomgeving en Transport. Hoeveel voertuigen daadwerkelijk van de weg bleven, is onbekend. Het effect op straatniveau laat zich moeilijk meten. Handhaving blijft daardoor vooral reactief.
Verschuiving naar sociale media
Handelaren passen zich snel aan. Na verwijdering verschijnen vergelijkbare advertenties vrijwel direct opnieuw. Een groeiend deel van het aanbod verplaatst zich naar Snapchat, TikTok en besloten kanalen. Daar is toezicht lastiger en zicht beperkt. Betrouwbare cijfers ontbreken, waardoor de werkelijke omvang grotendeels onduidelijk blijft.
Europese druk op AliExpress
De Europese Commissie onderzoekt hoe AliExpress omgaat met illegale producten. Het platform moest bindende toezeggingen doen over betere controle en snellere verwijdering. Bij nalatigheid dreigen boetes tot zes procent van de wereldwijde omzet. Deze druk moet structurele verbeteringen afdwingen binnen internationale marktplaatsen.
Aandacht voor Nederlandse aanbieders
Ook binnen Nederland blijft waakzaamheid nodig. Af en toe bieden winkels of webshops alsnog fatbikes met gashendel aan. Met Marktplaats en Bol wordt structureel overleg gevoerd. Volgens het kabinet nam het openlijke aanbod zichtbaar af door strengere moderatie.
Helmplicht los van fatbikes
Parallel werkt het ministerie aan een helmplicht voor jongeren op e-bikes. Minister Tieman benadrukt dat deze maatregel losstaat van fatbikes. Aanleiding is een sterke stijging van hersenletsel bij 12- tot 18-jarigen tussen 2020 en 2024. Onderzoek wijst uit dat onderscheid naar fatbike praktisch onuitvoerbaar is.
Gedrag en aansprakelijkheid
De aanpak blijft drieledig: handhaving, marktoezicht en gedragsverandering. Campagnes waarschuwen voor risico’s, aansprakelijkheid en onverzekerd rijden. Ook de rol van een passende e-bike verzekering krijgt aandacht. Het ministerie onderzoekt waarom opvoeren aantrekkelijk blijft. Samen met scholen en gemeenten volgen gerichte acties.
Vooruitblik naar 2026
Nieuwe voorstellen voor gedrag en veiligheid worden in het voorjaar van 2026 verwacht. Tot die tijd blijven illegale fatbikes eenvoudig online verkrijgbaar. Overheidsoptreden volgt vooral na levering. De realiteit toont een reactief systeem, waarin regelgeving, toezicht en online handel voortdurend uit balans blijven.
