De formatiegesprekken tussen D66, VVD en CDA bevinden zich in de beslissende fase. Na dagen intensief overleg onder leiding van informateur Rianne Letschert zijn de financiële hoofdlijnen grotendeels vastgelegd. De inzet is een minderheidskabinet dat per dossier steun zoekt in het parlement.
Volgens betrokkenen resten nog enkele details en politieke compromissen. Als die hobbels worden genomen, kan het akkoord vrijdag worden gepresenteerd. De drie partijen willen stabiliteit bereiken door per onderwerp meerderheden te vormen met fracties die inhoudelijk willen meebewegen.
Financiële contouren centraal
De gesprekken draaien in belangrijke mate om de begrotingsregels. Hoeveel ruimte is er voor investeringen, waar wordt gesneden en hoe blijft de staatsschuld beheersbaar. Het doel is een evenwicht tussen discipline en gerichte investeringen in economie, wonen, zorg en klimaat.
Daarnaast wordt gekeken naar aanpassingen in de belastingmix en naar koopkrachtmaatregelen die schokken opvangen zonder lasten door te schuiven. De focus ligt op voorspelbare lasten voor middeninkomens en ondernemers, gecombineerd met investeringen die werkgelegenheid, innovatie en duurzaamheid stimuleren.
Keuze voor minderheidsbestuur
Een minderheidskabinet regeert zonder vaste meerderheid in de Tweede Kamer, maar zoekt wisselende steun per voorstel. De partijen zien daarin ruimte om flexibeler te opereren en breder draagvlak te organiseren, terwijl zij onderling duidelijke afspraken maken over de koers.
Dat model kent risico’s. Elk wetsvoorstel vraagt om zorgvuldige afstemming en soms om concessies aan partijen buiten de coalitie. Tegelijkertijd dwingt het tot transparantie, omdat plannen voortdurend worden getoetst en bijgesteld in het parlement.
Rol van de informateur
Rianne Letschert begeleidt het proces en beoordeelt of afspraken realistisch, betaalbaar en politiek uitvoerbaar zijn. Zij verbindt standpunten, bewaakt het tempo en verkent waar buiten de onderhandelingstafel steun te vinden is voor cruciale onderdelen.
Haar opdracht is pragmatisch. Duidelijk maken wat nu kan, wat later volgt en wat afvalt. Door expertise van ministeries en planbureaus te betrekken, moet worden voorkomen dat afspraken in de uitwerking vastlopen of financieel ontsporen.
Tijdpad richting presentatie
De laatste fase draait om formuleringen, dekking en timing. Welke maatregelen starten direct, wat vraagt wetgeving en wat wordt gekoppeld aan de volgende begroting. Pas wanneer die puzzel sluit, kan het akkoord worden vrijgegeven.
Hoewel de planning strak is, kan de eindfase nog verschuiven door politieke of technische vragen. Vooralsnog houden de partijen vast aan vrijdag als presentatiemoment, om duidelijkheid te bieden aan Kamer, sociale partners en burgers.
Zoeken naar steun per dossier
Om voorstellen door het parlement te loodsen, kijken D66, VVD en CDA per onderwerp naar fracties die inhoudelijk aansluiten. Soms ligt die steun links, soms meer conservatief of christendemocratisch. Het streven is werkbare meerderheden zonder verlies van eigen profiel.
Dat vraagt om vroegtijdige afstemming met woordvoerders buiten de coalitie. Verwacht worden technische briefings en tussentijdse aanpassingen, zodat steunverlenende partijen kunnen laten zien welke invloed zij uitoefenen.
Verschillende accenten, één pakket
De financiële prioriteiten verschillen zichtbaar. De VVD benadrukt lastenverlichting en solide overheidsfinanciën, D66 legt de nadruk op kennis, klimaat en gelijke kansen, terwijl het CDA focust op gezinnen, regio’s en een sterke basis voor mkb en landbouw.
De uitdaging is die accenten te verbinden in een samenhangend pakket. Dat vereist keuzes in tempo en volgorde, en heldere communicatie over wat tegelijk kan en wat niet.
Gevolgen voor burgers en bedrijven
Voor huishoudens staan koopkracht, woonlasten en prijsstabiliteit centraal. Het akkoord kan inzetten op gerichte lastenverlichting, betere doorstroming op de woningmarkt en investeringen in betaalbare energie, zonder publieke voorzieningen uit te hollen.
Ondernemers zoeken vooral eenvoud en zekerheid. Duidelijke regels, voorspelbare lasten en ruimte om te investeren zijn daarbij leidend. Maatregelen moeten wel passen binnen de begrotingskaders en de Europese afspraken uit Brussel.
Sfeer en vooruitblik
Volgens bronnen rond de gesprekken is de sfeer doelgericht en energiek. Er wordt stevig onderhandeld, maar de bereidheid om tot een akkoord te komen overheerst. Dat verklaart het vertrouwen dat de financiële afspraken vrijwel rond zijn.
Als de rekensom sluit en het verhaal klopt, ontstaat ruimte voor de volgende, politiek gevoeliger keuzes. De komende dagen moeten uitwijzen of het minderheidsmodel voldoende houvast biedt voor stabiel bestuur op langere termijn.
