De vraag hoeveel geld een gezin daadwerkelijk opzij zou moeten zetten om zich financieel comfortabel te voelen, kent geen eenduidig antwoord. Een bedrag als 5.000, 10.000 of zelfs 25.000 euro op de spaarrekening is op zichzelf weinigzeggend.
De persoonlijke situatie bepaalt immers hoeveel financiële ademruimte een gezin werkelijk heeft. Een huishouden met twee stabiele inkomens, beperkte woonlasten en nauwelijks schulden bevindt zich in een totaal andere positie dan bijvoorbeeld een alleenstaande ouder, een zelfstandige of een gezin met hoge terugkerende kosten.
Richtlijnen van Wikifin: maatwerk boven gemiddelden
Het Belgische financiële educatieplatform Wikifin adviseert gezinnen daarom om vooral te kijken naar hun eigen financiële situatie wanneer zij de ideale spaarbuffer willen bepalen. Wikifin stelt: “Drie tot zes netto-maandlonen is een veelgebruikte richtlijn voor een spaarbuffer.”
Dit betekent dat een gezin met een gezamenlijk netto-inkomen van 4.000 euro per maand, bij deze vuistregel moet mikken op een reserve tussen de 12.000 en 24.000 euro.
Voor wie liever rekent met de eigen uitgaven in plaats van het inkomen, kan hetzelfde principe toegepast worden op alle noodzakelijke kostenposten, zoals huur of hypotheek, voeding, energie, verzekeringen en vervoer.
Op deze manier wordt de spaarbuffer afgestemd op het daadwerkelijke uitgavenpatroon van het gezin.
Wikifin benadrukt in haar advies dat het absolute bedrag op de spaarrekening van minder belang is dan het aantal maanden dat het gezin kan overbruggen bij financiële tegenslag.
De persoonlijke situatie, zoals het aantal inkomens, de hoogte van de vaste lasten en de aanwezigheid van schulden, speelt hierbij een doorslaggevende rol. Volgens Wikifin werkt een vast bedrag voor iedereen simpelweg niet, omdat de omstandigheden per huishouden sterk verschillen.
Praktisch rekenvoorbeeld: spaarbuffer afgestemd op essentiële uitgaven
Een concreet voorbeeld maakt duidelijk waarom het niet volstaat om te vertrouwen op een standaardbedrag. Stel dat een gezin maandelijks 3.500 euro nodig heeft om alle essentiële kosten te dekken.
Indien men een buffer voor drie maanden wil aanhouden, komt dit neer op een reserve van 10.500 euro. Voor een spaarbuffer die zes maanden financiële zekerheid biedt, zou men ongeveer 21.000 euro achter de hand moeten hebben.
Dit laat zien dat een bedrag van 10.000 euro voor veel gezinnen al een stevig eerste vangnet kan betekenen, maar dat er situaties zijn waarin dit bedrag onvoldoende is. Vooral gezinnen die afhankelijk zijn van één inkomen, zelfstandigen of huishoudens waar de kans op onverwachte kosten groter is, kunnen gebaat zijn bij een hogere reserve.
Wikifin geeft aan dat de spaarbuffer moet worden aangepast wanneer de persoonlijke of professionele situatie verandert. Gezinnen met kinderen, een eigen woning en gezinswagen lopen bijvoorbeeld meer risico op onverwachte financiële tegenvallers.
Iemand zonder vaste verplichtingen heeft doorgaans minder financiële reserve nodig. De ideale spaarbuffer is daarom geen statisch bedrag. Deze groeit of krimpt mee met de veranderende omstandigheden van het gezin.
Het onderscheid tussen sparen en een financiële buffer
Naast de juiste hoogte van de spaarbuffer maakt Wikifin onderscheid tussen gewoon sparen en een echte financiële buffer. Geplande uitgaven, zoals een vakantie, nieuwe auto of renovatie, horen volgens Wikifin niet uit diezelfde buffer betaald te worden.
Die reserve is juist bedoeld voor onverwachte financiële tegenvallers. Voor uitgaven die vooraf voorzienbaar zijn, kan beter apart worden gespaard.
“Een geplande vakantie, nieuwe auto of renovatie hoort volgens Wikifin niet uit dezelfde pot betaald te worden als een onverwachte kapotte verwarmingsketel, hoge medische factuur of tijdelijk inkomensverlies.”
Voor dergelijke voorspelbare uitgaven raadt Wikifin aan om afzonderlijk te sparen, zodat de noodreserve onaangetast blijft voor situaties waarin direct geld nodig is.
Wikifin onderstreept dat de noodreserve altijd direct beschikbaar moet zijn en niet mag worden blootgesteld aan beleggingsrisico. “De noodreserve zelf blijft het best onmiddellijk beschikbaar en zonder beleggingsrisico, waardoor een spaarrekening doorgaans geschikter is dan aandelen of andere beleggingen.”
Pas wanneer de buffer groot genoeg is opgebouwd, kan eventueel geld dat men voor langere tijd niet nodig heeft, op een andere manier worden gebruikt, bijvoorbeeld voor beleggingen.
Het belangrijkste cijfer blijft volgens Wikifin uiteindelijk niet hoeveel de buurman of het zogenaamde ‘gemiddelde gezin’ op de spaarrekening heeft staan, maar hoeveel maanden het eigen gezin financieel kan overbruggen bij het wegvallen van een inkomen of het ontvangen van een grote factuur.
10.000 euro: voldoende of juist te weinig?
Het bedrag van 10.000 euro als spaarbuffer kan voor sommige gezinnen volstaan, maar in andere gevallen is dit juist veel te weinig. Het hangt allemaal af van de maandelijkse kosten, het aantal inkomens en de kans op onverwachte uitgaven.
“10.000 euro kan prima zijn, maar soms ook veel te weinig,” stelt Wikifin. De behoefte aan een financiële buffer verschilt dus sterk per gezin en dient afgestemd te worden op de eigen situatie.
Niet al het spaargeld behoort tot de noodbuffer
Tot slot benadrukt Wikifin dat niet al het spaargeld gerekend moet worden tot de noodbuffer. Geld dat bestemd is voor geplande of grote toekomstige uitgaven, zoals een vakantie, nieuw voertuig of verbouwing, hoort apart te worden gezet.
“Niet al je spaargeld hoort bij je noodbuffer,” aldus Wikifin. Hierdoor blijft er altijd een reserve beschikbaar die direct kan worden aangesproken in geval van een onverwachte financiële tegenvaller, zonder dat deze wordt aangetast door uitgaven die men vooraf had kunnen voorzien.
